logo





  • Aral Balkan
  • Kate Raworth
  • Yochai Benkler
  • Vandana Shiva
  • Rob Hopkins
  • Michel Bauwens
  • Harald Welzer
  • Saskia Sassen
  • Tine Hens

Laatste bijdragen schrijversgemeenschap

Inhoud jongste nummer

Oikos 66: food for thought

Naar aanleiding van Vandana Shiva’s bezoek aan België op 17 en 18 september, interviewde Alma De Walsche dit icoon van de milieubescherming, de organische landbouw en het ecofeminisme. Volgens het nieuwe Europese wetsontwerp mogen boeren immers alleen nog geregistreerd zaaigoed gebruiken. Hoog tijd dus om Shiva’s stem te laten horen over ‘de wetten van het zaad’.

Daarnaast geeft Marjolein Visser in haar tweede artikel over agro-ecologie een gedegen wetenschappelijk perspectief op de nieuwe fase die in onze landbouw op stapel staat.

Ook op het gebied van energie beweegt er het een en ander: een ware energierevolutie in Duitsland, die Johan Malcorps niet onbesproken laat. Hij zet Duitsland en België samen op de weegschaal van de groene economie. Jan Mertens vult deze bijdrage aan met een bespreking van twee recente boeken van Duitse auteurs, die de uiteenlopende visies op duurzame ontwikkeling schetsen (Future Lab Germany. Innovations for tomorrow’s world van Bachmann & Engelke en Perspektiven einer nachhaltigen Entwicklung. Wie sieht die Welt in Jahr 2050 aus? Van Welzer & Wiegandt).

Leida Reinhout kaart het stijgende grondstoffenverbruik aan en vraagt zich af of absolute limieten een noodzakelijk kwaad zijn.

Verder brengt Steven Vromman Green Track in beeld, of hoe kunst de wereld (een beetje) kan veranderen. En Raf Debaene geeft zijn kritische kijk op het talentendiscours, gevolgd door een repliek van Luk Dewulf, auteur van Ik kies voor mijn talent.

Tot slot gaf het nieuwe boek van Bilal Benjaich, Islam en radicalisme bij Marokkanen in Brussel, Meyrem Almaci stof tot nadenken.

Dit nummer bevat zoals gewoonlijk ook een tekening van Redmond en in de literaire rubriek enkele gedichten van de hand van Philippe Jacobs.

Add a comment

Afdrukken E-mail

Oikos 65: Onze autonomie herwinnen

Onze autonomie herwinnen: daarover gaat deze Oikoseditie.

Alma De Walsche interviewt Harald Welzer over ‘toekomstvaardigheid’: over de bevrijding van de groeidwang van deze tijd, over herpolitisering, verzet, en – niet te vergeten - de waarde van het tijd nemen.

Een man die de tijd neemt en letterlijk van de ‘consumptiekerk wegwandelt’ is Nick Meynen. Naar aanleiding van Wandelen met Flora spit hij wandelen als essentieel verbindende of religieuze levensbeschouwing in onze West-Europese cultuur uit, in Wandelisme.

Durven we nog een stap verder gaan en ook onze tijd nemen op alle levensterreinen, bijvoorbeeld de combinatie ‘werk’ en gezin? Dat kan alleen als we ons denken in termen van ‘werken’ en ‘niet werken’ durven los te laten en niet-betaalde arbeid ook maatschappelijke waardering geven. Ilse De Vooght, Jeroen Lievens & Riet Ory geven een overzicht van de mogelijkheden tot een evenwichtige man-vrouwverhouding op het thuisfront vandaag de dag – beleidsaanbevelingen incluis – in Femanisme: ook mannen hebben hun rechten.

Op dat andere essentiële levensterrein van onderwijs geeft Elisabeth Meuleman, weerbarstig tegen alle politieke tendensen van de afgelopen tijd in, haar krijtlijnen voor een hervorming.

Tijd is het ook om eens te beschouwen waar de transitiebeweging en het denken errond vandaag staat. Elke radicale maatschappelijke omwenteling vereist immers ‘het bevragen van de verschillende belangen, machtsonevenwichten en ideologische tegenstellingen’ die er spelen. De sociale strijd mag niet naar de achtergrond verdwijnen, zo argumenteren Pascal Debruyne en An De Bisschop.

Actiegroep ROBIN, een studenten- en jongerenbeweging, zet de vossenjacht, tegenwoordig ‘een symbooldossier voor politieke en wetenschappelijke incorrectheid en onrechtvaardigheid’, in breder perspectief.

In de Forumrubriek: enkele uitgebreide boekbesprekingen van Kan de stad de wereld redden? en Mensen maken de stad. Bouwstenen voor een sociaalecologische toekomst door Katrien Van Langenhove, en van Full Planet, Empty Plates. The New Geopolitics of Food Security (Lester R. Brown) door Myriam Dumortier.

Tot slot tekeningen van Redmond en gedichten van Inge Braeckman.

Boekbesprekingen van
Groeten uit Transitië. Duurzame ideeën voor het dagelijkse leven (Eva Peeters e.a.), De soortenstorm. Het nut van biodiversiteit in evolutionair perspectief (Gerard Jagers), Ecological Economics from the ground up (Hali Healy, Joan Martinez-Alier, Leah Temper, Mariana Walter en Julien-François Gerber, EARTHSCAN, 2013), Trade Unions in the Green Economy: Working for the Environment (Räthzel, N., & Uzzell, D.).

Add a comment

Afdrukken E-mail

Oikos 64

Onze toekomst wordt geen verderzetting van de huidige uitputtende principes in onze samenleving. Dwars tegenover de actuele kwesties van schaliegasontginning en landroof, die andermaal de reële macht van enkele multinationals in het bestuur van onze wereldeconomie illustreren, tonen steeds meer lokale gemeenschappen en initiatieven van onderuit dat alternatieven mogelijk zijn (hernieuwbare energie en agro-ecologie bijv.).

We zetten even het dagelijks werk van enkele van hen aan de veerkracht van onze samenleving in de kijker:
Ans Rossy fietste langsheen ecoprojecten in Frankrijk - Cycloasis, relier la terre et l’humanisme - initiatieven die in onderlinge verbondenheid werken en zowaar alle facetten van een transitie naar anders leven bevatten. Ze baseren zich op het concept oasis van de Franse agro-ecologist, essayist en filosoof Pierre Rabhi.
Greet Lambrecht van de Akelei (biologisch-dynamisch tuinbouwbedrijf in Schriek) brengt haar verhaal over Zaden voor een landbouw met veerkracht. Een oproep om het landbouwonderzoek en de veredeling weer thuis te brengen op de plaats van oorsprong, namelijk het veld, om daar gericht te werken aan nieuwe, robuuste rassen. Een pleidooi voor een landbouw die terug oog heeft voor de subtiele kringloopprocessen.

Ook een ervaringsverhaal vanuit de praktijk van justitieel welzijnswerk: waar begint uitsluiting, en is een gevangenis een gerechtelijke ‘vuilnisbak’?, vraagt Ward Vandelanotte zich af. In elk geval werkt onze samenleving en haar economisch model dusdanig dat een steeds grotere groep ‘uitgeslotenen’ is ontstaan, door de concurrentiestrijd, toenemende
werkonzekerheid en te hoge eisen.

In de rubriek Aangeboden:
Luc Lamote schetst de actuele verhouding tussen onderwijswereld en sociale politiek: gelijke onderwijskansen is een zaak van iedereen, zeker nu de tweedeling van de samenleving compleet is. Willen we verandering, dan moeten nieuwe sociale bewegingen zich met het bestaand middenveld verbinden.
Twintig jaar ecotaks: een maat voor niets of een eerste grote doorbraak in de totstandkoming van een ecologische fiscaliteit? Een terugblik door Wouter Smets.

In de rubriek Forum een uitvoerige bespreking van De mythe van de groene economie door Dirk Holemans, en Jan Mertens’ kijk op het postgroei-economiedenken op basis van de publicatie Befreiung vom Überfluss van Niko Paech.

Tot slot een tekening van Redmond en gedichten van Bart De Block.

Boekbesprekingen van Samenleving in beweging. België op weg naar duurzame ontwikkeling? van Mazijn, B. & Gouzée, N. (Jef Peeters) en Links-liberalisme. Niemand is burger zonder land van Herman Lauwers (Hugo Durieux).

Add a comment

Afdrukken E-mail

Oikos 63

Wie verbindt reportages over de Ford Genks van deze wereld met steden die onder water lopen?, vraagt Dirk Holemans zich af. Wie durft, als beleids- of bedrijfsverantwoordelijke, het sociaaleconomische en ecologische verhaal met elkaar te verbinden? Geen enkel relanceplan maakt immers kans op slagen als een ecologische economie er geen deel van uitmaakt. Terwijl Scandinavië al lang een taksombouw doorvoerde die de belasting op arbeid radicaal verlaagt en met koolstoftaks compenseert, komt het bij ons amper ter sprake…
Johan Malcorps gooit een reddende boei uit met een integraal relanceplan: tien mogelijke wegen uit de klimaatimpasse.
Arbeid? Is dit geen met zorg te onderhouden motor van een sociaalecologische, rechtvaardige maatschappij? De ‘bijrol’ die vrouwen hierin nog steeds krijgen toebedeeld, wordt op de korrel genomen door Eveline Cortier. Naar aanleiding van Vrouwendag 2012 (Hoogtijd voor een andere wereld!) houdt ze een pleidooi voor een diversere economie. Over de rol van kunstenaars in een nieuwe maatschappij – met een 21-urenwerkweek – lieten we Andrew Simms van de New Economics Foundation aan het woord.
Een nieuw onderwijs? Worden we wijzer van Accent op Talent of van de School van de ongelijkheid? Raf Debaene geeft een kritische beschouwing:
En welke rol spelen onze commons in een verandering naar een sociaalecologische maatschappij? Anneleen Kenis en Matthias Lievens verkennen kansen en hindernissen voor een ‘echt publiek domein’, vanuit hun nieuwe boek De mythe van de groene economie. Valstrik, verzet, alternatieven.
In De poëzie van natuurlijk veranderen laat Rudy Dhont in zijn ervaring kijken van een Natural-Changeproject: hoe en waar een sociaalecologische samenleving ontkiemt.
Marc Tritsmans brengt gedichten in de rubriek Literair.
In de rubriek Forum: Myriam Dumortier over Novel ecosystems: een eldorado voor de plastic panda en Bart Holvoet over de strijd voor duurzaam bosbeheer.

Een gratis proefnummer aanvragen kan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Add a comment

Afdrukken E-mail

Oikos 62

Het nieuwste Oikos-nummer bevat een diversiteit aan verhalen, van onthullingen die ons niet bepaald vrolijk stemmen tot hoopgevende initiatieven. Stof tot nadenken, maar ook mogelijkheden om actie te ondernemen. Want niets doen is geen optie.

We hebben nood aan een nieuwe ethiek, waarbij zorg voor mens en natuur centraal staan. De dominante opvatting dat we zonder de natuur kunnen, wordt ontkracht in de bijdrage van Robrecht Vanderbeeken. Hij neemt het boek Plastic Panda’s van de Nederlandse filosoof Bas Haring als voorbeeld voor zijn kritiek op het ‘Houdini-humanisme’, een filosofie die ons wil verlossen van bepaalde dogma’s, stichtende ideeën en normen, maar zelf een gevaar vormt voor de waarden die het voorstaat.

Ook hebben we een sterk en vooral democratisch Europa nodig, een Europa dat er nog lang niet is. Zo zal volgens Esmeralda Borgo het nieuwe Europese landbouwbeleid de problemen in de landbouw niet oplossen en zal het natuur en landbouw niet met elkaar verzoenen. Voedselproductie wordt immers steeds meer overgelaten aan de grillen van de vrije markt en zet daardoor landbouwbedrijven onder druk.

Europa wordt ook door de financiële sector gegijzeld, en de verantwoordelijken komen weg met de enorme schade die ze de samenleving berokkenen, zo schrijft Bart Staes in zijn nieuwe boek De onzichtbare hand die ons wurgt. Een hoofdstuk daarvan kan je lezen in dit nummer.

Ondertussen blijft onze consumptiedrang zich doorzetten, waardoor de wereldwijde voorraden aan grondstoffen in snel tempo slinken. Alle mogelijkheden worden aangewend om kostbare metalen te ontginnen, de laatste jaren groeit de aandacht voor diepzeemijnen. Djamila Timmermans legt de praktijken en de ernstige gevolgen ervan bloot.

Van onderuit groeien vandaag de dag initiatieven die zin en hoop geven. Vorig jaar werd gekenmerkt door protest en mobilisatie, een wereldwijde beweging vanuit een verlangen om het systeem van onderuit te veranderen. Een analyse van Jeroen Van Laer. Op kleinere schaal produceren buren urban commons, ze nemen het heft in handen om van het oudste gebouw in Gent een centrum van sociale interactie te maken. John Vandaele vertelt als een van de initiatiefnemers het inspirerende verhaal. Sociale betrokkenheid verrijkt een buurt en dat beseffen de initiatiefnemers van cohousingprojecten, die nu ook in eigen land ingang beginnen te vinden. Over het hoe en waarom van deze vorm van samen wonen.

Add a comment

Afdrukken E-mail

Oikos 61: Gelijkheid en rechtvaardigheid voor de 21ste eeuw?

Gelijkheid en rechtvaardigheid voor de 21ste eeuw? Oikos mocht het oor te luister leggen bij een bonte mix van praktijk-, beleids- en academische mensen.   

Hoe denken daklozen over ‘hun’ sector en de zorg die we hen aanbieden? Een verzameling citaten uit Eisen van Brusselse (pre-)daklozen, waarmee Chris Aertsen ons een blik op hun dagelijkse positie schenkt.  
Hoeveel plaats maken we voor een vluchteling? We doorlopen alvast hun hindernissenparcours met Vluchtelingenwerk Vlaanderen (Christophe Janssens & Sabine Craenen), begeleid door de positieve, verruimende blik van Kathelijne Houben, die op zoek gaat naar nieuwe migratiekanalen die een antwoord bieden op alle vormen van migratie, ook economische: ‘Migratie is een van de belangrijkste uitdagingen van deze eeuw en hoeft geen miserie troef te zijn. Het kan ook een positief verhaal zijn voor de samenleving.’
Maar dan de hamvraag: hoe sociaal willen we zijn in deze globale, migrerende wereld? Dirk Geldof tast de grenzen af van individuele verantwoordelijkheid en wederkerigheid en antwoordt op Patrick Janssens’ ‘voor-wat-hoort-wat’: ‘voor wie hoort wat?’
En nog fundamenteler: is rechtvaardigheid enkel een kwestie van naar de ‘onderkant’ van de samenleving te kijken? Als we even omhoog kijken zien we welvaartsnormen die behoorlijk verschuiven, niet zomaar bij te benen zijn, maar ons hiertoe dwingen – stilstaan is gevaarlijk achterop raken. Stijn Rottiers bood ons de essentie aan van zijn recente doctoraatsscriptie over de normgevoelige rechtvaardigheidstheorie.   

Hebben we een toekomstplan voor ‘dé grote uitdaging voor de 21ste eeuw’, namelijk ‘armoede uitroeien en welvaart creëren voor iedereen binnen de grenzen van ons ecologische systeem’? De beleidspaper van Oxfam is gearriveerd en sleutelt aan de kern van ons samenlevingsmodel.

Hoe democratisch zijn we als het over kernwapens gaat? Een hoofdstuk over besluitvorming en communicatie bij kernwapenprogramma’s uit het recente boek van Luc Barbé (over de betrokkenheid van Belgische bedrijven en instellingen bij de verspreiding van kernwapens in de wereld) maakt ons wijzer.

Bossen wereldwijd: hoe is hun certificering ontstaan, wat werd gerealiseerd en wat zijn de uitdagingen?  Axel Marx & Dieter Cuypers beschrijven deze voor de FSC, aangevuld door een kritische blik van Famke Vekemans’ & David Baeles ‘Duurzaam op papier’.  

Verder een bijdrage over een vernieuwende en interculturele pedagogiek voor onze ‘superdiverse jongerencultuur’, door Maarten Van Opstal. Want ook het onderwijs, en zeker het beroepsonderwijs, ontsnapt niet aan de globalisering en migratie.

In de rubriek Literair brengt Yella Arnouts vier gedichten.

Add a comment

Afdrukken E-mail

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.