logo

%PM, %15 %000 %2009 %23:%juli

Welzijn zonder groei

Written by
Rate this item
(0 votes)

 Dit is de maandelijke Oikos-opinie voor Knack - verschenen op 15 juli 2009

Met de crisis weerklinkt de roep om economische groei sterker dan ooit. Enkel deze groei kan onze welvaart beschermen en versterken. Met hogere inkomens kunnen we met zijn allen betere keuzes maken zodat de kwaliteit van leven omhoog gaat. Dit is toch wat het dominante denkpatroon ons wil doen geloven. In de uitdagende studie Welzijn zonder groei die weldra verschijnt, haalt de Brit Tim Jackson dit dogma onderuit. De voorbije groei heeft vruchten afgeworpen, maar zeer ongelijk. Een vijfde van de wereldbevolking verdient amper twee procent van het globale inkomen. De ongelijkheid in de OESO-landen is hoger dan twintig jaar geleden. In plaats van de levensstandaard omhoog te trekken van diegenen die het nodig hebben, liet de groei een groot deel van de wereldbevolking in de steek. Het neoliberale trickle down adagium bleek een fata morgana: rijkdom stroomt niet door naar de onderlagen van de bevolking maar druppelt eerder omhoog naar de happy few.

 

Het perspectief van de rechtvaardigheid haalt dus een ferme poot onder het economische groeidogma onderuit. Een tweede poot valt als we kijken naar de impact van de huidige wereldeconomie op het gebruik van energie en grondstoffen. Deze impact is nu al onduurzaam. De laatste kwarteeuw verdubbelde de wereldeconomie, maar tastte ook zestig procent van de ecosystemen aan in de wereld. En de globale uitstoot van koolstof steeg met veertig procent sinds 1990 – het fameuze referentiejaar van het Kyoto protocol.

Gewoon terug verder doen mocht de crisis verdwijnen is geen optie. En dan spreken we nog niet over een wereld waarin negen miljard bewoners ons welvaartsniveau nastreven. Kunnen we ons een wereldeconomie indenken die vijftien keer de omvang heeft van de huidige?

 

We zitten met een fundamenteel dilemma: economische groei is niet duurzaam maar economische krimp is niet haalbaar. Als de consumptie stokt wordt er minder produceert, hierdoor verliezen mensen hun baan zodat opnieuw de consumptie afneemt, wat leidt tot een vicieuze cirkel. Het klassieke antwoord op de duurzaamheidseis is de poging om economische groei te ‘ontkoppelen’ van haar impact. Hier wordt vooruitgang geboekt maar is er geen bewijs dat dit voldoende zal zijn: de mondiale consumptie van grondstoffen blijft stijgen. En dan hebben we het nog niet over de noodzakelijke reductie van broeikasgassen met negentig procent in het licht van de klimaatuitdaging.

 

Er is nood aan een nieuwe macro-economisch model waar economische ontwikkeling zonder groei mogelijk is. Een belangrijk element hierbij is de herverdeling van de arbeid. Door stijgende productiviteit produceren we met steeds minder steeds meer. Als dan de consumptie niet langer stijgt, krijg je zonder herverdeling een stijgende werkloosheid.  Tevens vergt duurzaamheid niet langer het stimuleren van de individuele consumptie, maar wel de gerichte investering in publieke infrastructuren en duurzame technologieën.

 

In zijn studie formuleert Jackson hierover een aantal fundamentele vragen. Zeker zijn zoektocht naar een nieuw macro-economisch model is een cruciale uitdaging waar links in Europa niet aan kan voorbijgaan: hoe in het Westen welzijn zonder groei realiseren, terwijl ontwikkelingslanden een duurzame en selectieve groei kunnen nastreven? Het is inhoudelijk een hele boterham. Maar wel een waar de toekomst ook kan van eten.

 

Dirk Holemans en Marc Heughebaert zijn redactieleden van Oikos. Tijdschrift voor sociaal-ecologische verandering

Read 5044 times
Dirk Holemans

Dirk Holemans: coördinator van denktank Oikos / hoofdredacteur

van gelijknamige tijdschrift / publicist

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.