logo

%PM, %20 %000 %2009 %23:%aug

Rijke mensen in een arme staat

Written by
Rate this item
(0 votes)

Dit is de maandelijke Oikos-column in Knack - verschenen op 17 augustus 2009 

Toen begin deze eeuw de partij Fortuyn vanuit het niets 26 kamerzetels haalde, stond Nederland op zijn kop. Nog nooit had een partij uit het niets zo’n electoraal succes geboekt. Nochtans had eerder onderzoek aangetoond dat de Nederlands tevreden mensen waren. Op welke basis kon een populistische partij zo’n hoge ogen scheren? In analyses kwam de volgende vaststelling naar boven: terwijl burgers hun koopkracht stevig hadden zien stijgen, was er tevens sprake van een afbouw van de publieke diensten. Het onderwijs was een rotzooi en gezondheidszorg onbetaalbaar. Men greep terug naar de bekende uitspraak van de econoom Kenneth Galbraith: publieke armoede en private rijkdom.

Sindsdien werd het populisme alleen maar sterker in Nederland en ook wij ontsnappen er niet aan. Maar de analyse van onze Noorderburen hebben we nog niet gemaakt. Toch zijn er alle redenen toe. Steeg de gemiddelde koopkracht van de Vlaming de laatste dertig jaar met de helft dan staat daar geen publieke rijkdom tegenover. De pensioenen worden onbetaalbaar en onze sociale zekerheid is niet langer het voorbeeld in Europa. Integendeel, de groeiende eigen bijdrage wordt hoe langer hoe meer cruciaal om goede zorg te kunnen krijgen. Zeker voor de mensen aan de onderkant van de samenleving is dit een zure appel: zij verliezen twee keer. Ze hebben niet mee kunnen genieten van de groeiende welvaart en de vervangingsinkomens en kleine pensioenen zijn nog nooit zo laag geweest.

Willen we in ons land niet verder afglijden naar een stuitend populisme dan zullen we hier lessen uit moeten trekken. Het is niet te verenigen om langs de ene kant vijftien miljard euro veil te hebben voor het redden van banken, en langs de andere kant de directeur van de Nationale Bank te horen verkondigen dat we om de tien miljard euro te vinden voor de financiering van de pensioenen, we met zijn allen de broekriem moeten aanhalen en langer zullen moeten werken.

Als de staat terug haar rol als behoeder van de verzorgingsstaat wil opnemen, zal ze de moed moeten hebben om de economie terug onder controle te krijgen. Zo is er nog steeds geen sprake van een echte regulering van de financiële sector. Mensen blijven bergen geld verdienen met speculatie, de fiscale fraude floreert terwijl het stil blijft over een vermogensbelasting. Nochtans zal zonder nieuwe inkomsten welke politiek dan ook eindigen in een sociaal bloedbad. Tegelijk zal de overheid terug de herverdeling in handen moeten nemen. Hierbij kunnen we niet voorbij gaan aan het responsabiliseren van de koopkrachtige burger. Deze is steeds meer gaan consumeren, terwijl hij voor noodzakelijke maatschappelijke veranderingen steevast de kant opkijkt van de overheid. Die zal wel via subsidieregelingen de veranderingen subsidiëren, denk aan het isoleren van huizen of de aankoop van milieuvriendelijke auto’s.

Hierbij hebben begrippen als het algemeen belang en publieke goederen aan betekenis verloren. Zelfs een liberale denker als de Nederlander Frank Ankersmit beseft nu dat het zo niet verder kan. Hij stelt terecht de noodzaak centraal dat de burger ook een besef koestert voor het algemene en publieke belang en niet alleen naar zichzelf kijkt. Enkel zo zullen we populisten onder en boven de Moerdijk kunnen bestrijden.

 

Dirk Holemans en Marc Heughebaert zijn redactieleden van Oikos. Tijdschrift voor sociaal-ecologische verandering

 

 

Read 4947 times
Dirk Holemans

Dirk Holemans: coördinator van denktank Oikos / hoofdredacteur

van gelijknamige tijdschrift / publicist

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.