logo





  • Aral Balkan
  • Kate Raworth
  • Yochai Benkler
  • Vandana Shiva
  • Rob Hopkins
  • Michel Bauwens
  • Harald Welzer
  • Saskia Sassen
  • Tine Hens

Laatste bijdragen schrijversgemeenschap

%PM, %04 %000 %2010 %23:%mei

Lage energiewoningen en zonnepanelen voor iedereen

Written by
Rate this item
(0 votes)

 

"Want wie heeft zal nog meer krijgen, en wel in overvloed, maar wie niets heeft, hem zal zelfs wat hij heeft nog worden ontnomen." - Evangelie volgens Matteüs, 25:29.

De discussie over de subsidies voor zonnepanelen, maakt duidelijk dat er dringend nood is aan een sociaal energie- en klimaatbeleid, die naam waardig. Op dit moment zitten we met een reeks maatregelen om de isolatie van huizen, groene stroom, of groene wagens te bevorderen. Maar daarbij is er te weinig systematisch aandacht voor de sociale effecten van al deze maatregelen. Het Itinera-instituut toonde aan dat voor al deze ecologische premies een sterk Matteüs-effect speelt : vooral de rijkeren profiteren ervan. En dus worden de rijken rijker en de armen armer. Wie geld genoeg heeft, kan investeren in isolatie en die kost nadien aftrekken van zijn belastingen,   kan zonnepanelen aankopen en krijgt daarvoor groenestroomcertificaten en kan zich straks een elektrische auto aanschaffen waarvan de overheid een groot deel terug betaalt. Het effect is des te groter, omdat het in feite om investeringen gaat die ook zonder overheidssteun rendabel zijn en zich zelf terugverdienen. Dus in feite gaat het om een goed verdoken belastingsverlaging voor de hogere middenklasse.

Het is geen nieuw verschijnsel : ook tal van sociale uitkeringen komen vooral ten goede aan mensen met meer geld die het in feite minder nodig hebben. Is dit een probleem? Ja, als het de spuigaten uitloopt en als de sociaal zwakkeren in de feiten niet bereikt worden. Als een groot deel van sociale toelagen uiteindelijk naar mensen gaat die het niet echt nodig hebben. Dan ondergraaft het sociaal beleid zich zelf.  Dat geldt even goed voor milieu- of klimaatbeleid. Als alleen de rijken hun huis isoleren, zonnepanelen plaatsen of ecologische producten kopen, dan halen we onze milieu- of klimaatdoelstellingen van geen kanten. Een sociaal klimaatbeleid is een ethische keuze, maar even zeer een fysische noodzaak. Een asociaal ecologisch beleid is per definitie inefficiënt.

Toch zijn algemene sociale en ecologische stimuli waar alle burgers van kunnen genieten, ook van belang om een groot draagvlak te behouden. Voor ons stelsel van sociale zekerheid bijvoorbeeld. Of voor ecologische beleidsmaatregelen. Denk aan de ziekteverzekering. Ook ecologische steun is een soort van ecologische verzekering tegen milieuschade of klimaatswijziging die iedereen bedreigt, rijk en arm.

De steun voor zonnepanelen, windmolens, groene auto's, geïsoleerde daken  afschaffen zou dus net zo dom zijn als schrappen in kinderbijslagen, terugbetalingen van het ziekenfonds of werkloosheidsvergoedingen.

Voor de meeste sociale toelagen is het bereik echter veel groter : hier wordt in principe iedereen bereikt. En wie door alle mazen van het net valt, kan in principe nog rekenen op een leefloon.

De ecologische toelagen halen een dergelijk ruim beleid nog lang niet. Ondanks de vele mooie beloften, van de overheid en diverse partijen. Men heeft wel kleine ingrepen gedaan om asociale effecten te milderen. Mensen die te weinig verdienen om energiebesparingsinvesteringen af te trekken van hun belastingen, kunnen nu een beroep doen op een Vlaamse premie. Het is een vooruitgang : maar nog beter zou een directe korting zijn op de factuur. Gemeenten werken met renteloze of goedkope leningen voor energie-investeringen. Maar al bij al bereikt men hiermee veel te weinig mensen. Feit is dat de mensen die het meest gebaat zijn met investeringen in het energiezuinig maken van hun woning, het minst bereikt worden. De sociale efficiëntie blijft zeer laag. Net als de ecologische efficiëntie : zonnepanelen plaatsen op daken die lang s alle kanten warmte lekken, is dweilen met de kraan open. De Vlaamse regering legde terecht de band tussen dakisolatie en zonnepanelen op een dak.

Maar er is veel meer nodig. Er lopen heel wat initiatieven rond groepsaankopen in Vlaanderen, door middenveldorganisaties of lokale overheden. Er zijn ook al experimenten met een derde betalers systeem, waarbij de overheid of een particulier energiebedrijf investeringen in besparing of hernieuwbare energie prefinanciert en zelf bij je thuis de nieuwe ketel, ramen, isolatie of zonnepanelen komt installeren. In feite betaal je hen dan terug met de opbrengst van de uitgespaarde energiekost. Dit soort programma's zou op grote schaal moeten toegepast worden. Een systeem van ‘RENT A ROOF' bij voorbeeld naar Amerikaans model, waarbij particulieren (arm en rijk) hun daken verhuren voor schone energieproductie.

In feite maak je dan de overstap van een energie- of klimaatbeleid met sociale correcties naar een beleid dat van bij de aanvang sociaal rechtvaardig is. In een wereld waar klimaat- en milieuproblemen steeds belangrijker worden, is ecologische armoede geen randverschijnsel meer , maar zit het in de kern van hardnekkige armoede.

Vandaar het pleidooi van de Europese energie-experten die de Koning Bouwdewijnstichting samenbracht. Maak van  alle sociale woningen lage energie-woningen, werk een schema uit waarbij gebouwen straat per straat energie-efficiënt gemaakt worden, te beginnen bij kansarme wijken, zorg voor herscholingen om langdurig werklozen toe te leiden naar groene jobs, maak eco-efficiënte toestellen betaalbaar voor iedereen, zorg voor groene banken die lage interest-leningen voor eco-investeringen toestaan aan de sociaal zwaksten. Dan zijn we echt met een transitiebeleid bezig op de schaal die nodig is om echt effect te ressorteren. Een beleid dat sociaal en ecologisch is. Per definitie.

 

Johan Malcorps

 

 

Read 2523 times Last modified on %AM, %12 %511 %2015 %11:%dec
Johan Malcorps

Fractiesecrertaris van de Groen!-fractie in het Vlaams

Parlement - voormalig parlementslid en politiek

secretaris van Groen!

C:\Users\johan.malcorps\Pictures\080620_01_JohanMalcorps.jpg

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.