en

Winkelwagen leeg

Denktank voor Sociaal-Ecologische Verandering

Uitgelicht

Uitgelicht (7)

Children categories

Essay

Essay (0)

persoonlijk oefening tot een overtuigend betoog, haakt op maatschappelijk debat maar niet verbonden met dagdagelijkse actualiteit

View items...

Dit was Kiemkracht 2023!

02 februari 2023 by Uitgelicht 128 Views

Afgelopen zaterdag, op 28 januari, verzamelden zo’n 200 boeren, boerinnen, burgers en wetenschappers in Kortrijk waar Kiemkracht, het festival voor agro-ecologie doorging. Voedsel Anders, Oikos en kunstencentrum BUDA organiseerden samen deze ontmoetings- en inspiratiedag met excursies, theater en workshops. Deze uitverkochte eerste festivaleditie was een succes voor de steeds groeiende agro-ecologische beweging!

De dag startte in en rondom Kortrijk met excursies naar inspirerende voorbeelden. Michel Gonzaga (Velt, Growing a Meal) toonde eetbare plekken in de stad: een samentuin, fruitbomen in het park, een geheime plek met kruiden. Niet enkel mensen hebben behoefte aan zo’n voedingsbronnen, ook voor vogels en insecten is het een rijkdom. Michel leerde ons met een andere blik naar de stad kijken. De andere locaties rondom Kortrijk toonden de diversiteit aan mogelijkheden voor agro-ecologische landbouw als bedrijfsmodel: een bioboerderij gerund door een familie bij Kiemkracht, een educatieve zelfpluktuin bij 't Goed ter Heule en een multidisciplinaire hoeve met een sociale meerwaarde bij de Heerlijkheid van Heule.

kleiner 09© Tim Buhck

kleiner 42© Tim Buhck

Na de lunch op De Heerlijkheid van Heule nam Dirk Holemans van Oikos het woord. Met rake anekdotes en geleid door de wijze woorden van Vandana Shiva zette hij uiteen hoe de agro-ecologische denkwijze een antwoord is op het huidige westerse denken, gekenmerkt door eerder hiërarchisch denken vol dualismen (zoals man boven vrouw, mens boven natuur, reden boven emotie). Via agro-ecologie kiezen we voor een wereldbeeld van zorg, waarin we erkennen hoe kwetsbaar we zijn.

Lien Vrijders van klimaatboerderij Grassroots vulde de keynote aan met haar persoonlijke verhaal over de keuze voor agro-ecologische landbouw. Net als Dirk beklemtoonde ze dat de mens als soort deel uitmaakt van de natuur, en daar dus niet boven staat. We kunnen wel een ‘sleutelsoort’ zijn, legde ze uit, en het herstel van het ecosysteem versnellen. Zodat we een positieve impact uitoefenen in een wereld die voor grote ecologische en sociale uitdagingen staat.

Voor Lien is regeneratieve of herstellende landbouw een logische weg om dit gedachtegoed om te zetten in een praktijk. De agro-ecologische denkwijze, die oude en nieuwe, westerse en niet-westerse denkwijzen met elkaar verbindt, en de beweging die die denkwijze uitdraagt, geeft haar energie om te werken aan een ander voedselsysteem.

kleiner 45Dirk Holemans © Tim Buhck

kleiner 48Lien Vrijders © Tim Buhck

We streamden de voordrachten van Dirk en Lien live naar kunstencentrum BUDA, waar het festival in de namiddag zou plaatsvinden. Je kan hem hier bekijken.

Na die verbindende keynote kozen de deelnemers tussen theater of de workshops ‘Een buurt om van te smullen’ of ‘Een eerlijke transitie’. Acteurs Barbara T’Jonck en Mats Vandroogenbroeck brachten het stuk 'Boerenpsalm' van Martha Balthazar. Het duo vertolkte diverse stemmen binnen het landbouwdebat: boeren, politici, wetenschappers, vertegenwoordigers van de Boerenbond lieten van zich horen, met verhitte discussies tot gevolg. Het publiek lachte en knikte instemmend door de herkenbaarheid van de standpunten.

kleiner 52© Tim Buhck

In de workshop ‘Een eerlijke transitie’ nam Reset.Vlaanderen het voortouw om het sociale aspect van de agro-ecologische transitie te belichten. Landbouwer Brecht (Atelier Groot Eiland) getuigde met een aangrijpend verhaal dat de kritieke toestand van boeren en boerinnen in Vlaanderen illustreerde. Andere deelnemers bespraken mogelijke uitwegen voor de crisis, onder andere uit het nieuwe boek ‘Tot de bodem. De toekomst van landbouw in Vlaanderen’ van Denktank Minerva en KU Leuven.

kleiner 31© Tim Buhck

Om vier uur kwam iedereen samen in de foyer, ook de deelnemers die de bus of fiets namen van De Heerlijkheid van Heule. Koffie en informele gesprekken, ook dat maakt een beweging. Voor de tweede workshopronde waren er maar liefst zes uiteenlopende keuzes (bekijk ze hier).

In de workshop ‘Dekoloniseer het voedselsysteem’ probeerde kunstenaar Oscar Cassamajor de ruim dertig neuzen in één richting te krijgen: hoe kunnen we dekoloniseren, niet met abstracte begrippen, maar met werkwoorden? Deze oefening in een zo diverse groep bleek uitdagend. Divers was de groep qua professionele achtergrond, maar op de begeleider na bestond de kring uit witte mensen. Ook dat is dekolonisatie: meer diversiteit in het debat over de agro-ecologische transitie. De deelnemers gaven hun ideeën om dit in de toekomst beter aan te pakken.

kleiner 77Workshop 'Dekoloniseer het voedselsysteem' begeleid door o.m. Oscar Cassamajor en Joost Dessein © Tim Buhck

Zoveel discussies, plannen en bedenkingen maakten dat de grote groep die voor de slotrede plaatsnam in de grote zaal van BUDA het hoofd nog vol had. Gelukkig brachten Barbara Van Dyck (Coventry University) en Lien Vrijders (Grassroots) hun boodschap met een luchtige insteek. Ze filosofeerden over wat een ecologie van verandering inhoudt, waar alle aanwezigen van het festival en vele anderen wereldwijd aan meewerken. Zo’n ecologie vraagt uiteenlopende technieken, zoals een festival, een coöperatieve boerderij, een denktank, of een voedselbos. Met een beweging als Voedsel Anders kunnen we die losse voorbeelden samenbrengen tot een som die meer is dan de delen.

Een mooi citaat uit de voordracht van Lien Vrijders: "Het oude bos wordt verstoord en vervangen door de ondergroei. Door de begraven zadenbank die zich heeft voorbereid op dit moment van transformatie en vernieuwing. Er ontstaan een compleet nieuw ecosysteem om te vervangen wat niet meer werkt in een veranderende wereld. Jullie zijn die ondergroei, en Kiemkracht is een perfect gekozen naam daarvoor. Gezaaid door die vele denkers en doeners die de zadenbank vullen met allerlei soorten zodat wanneer het bladerdak sneuvelt – wat ongetwijfeld gaat gebeuren – er al een nieuwe wereld opkomt. Nieuw, maar ook oud, met een juiste relatie tussen land en mens."

kleiner 108Lien Vrijders en Barbara Van Dyck © Tim Buhck

Een festival als Kiemkracht vergroot de agro-ecologische beweging en maakt haar sterker. De weg naar een duurzaam voedselsysteem is nog lang, maar we leggen hem samen af.

 

Ook deel worden van de beweging Voedsel Anders? Dat kan door je hier in te schrijven.
Of meer weten over andere sociaal-ecologische thema's en evenementen? Schrijf je in op de nieuwsbrief van Oikos.

Read more...

Kiemkracht: festival voor agro-ecologie

10 januari 2023 by Uitgelicht 165 Views

Op 28 januari slaan Voedsel Anders, Kunstencentrum BUDA en Oikos de handen in elkaar voor Kiemkracht, het allereerste Vlaamse festival voor agro-ecologie! Of je nu kennis wil maken met deze brede beweging of zelf wil meewerken aan een eerlijk, natuurlijk voedselsysteem: iedereen is van harte welkom op deze tot de boord gevulde dag. Kies je één workshop of excursie uit het programma, of nemen we je de hele dag op sleeptouw? Aan jou de keuze!

10u30 - 13u30
In de voormiddag kan je kiezen uit vier excursies nabij Kortrijk. Elk agro-ecologisch initiatief heeft een eigen missie en werking, maar allen stralen ze energie en hoop uit. Bezoek de ecologische hoeve Heerlijkheid van Heule, ga in gesprek met de bioboeren van ’t Goed ter Heule of maak kennis met Kiemkracht, een boerderij met tonnen respect voor de natuur. Of misschien wandel je liever door de stad om onverwachte voedselbronnen te ontdekken?

Op de middag kan je mee lunchen bij Heerlijkheid van Heule, een sociaal geëngageerde boerderij met de lekkerste, lokale producten.

13u30 - 15u15
Met gevulde magen zijn we klaar voor een inspirerende keynote van Lien Vrijders van klimaatboerderij Grassroots en Oikos-coördinator Dirk Holemans. Voor welke uitdagingen staan we als samenleving? Welke systeemverandering is nodig? Hoe kan agro-ecologie het nieuwe model worden voor ons voedselsysteem? Boeiende vragen die leiden tot boeiende betogen!

Daarna kan je opnieuw kiezen, tussen het theaterstuk Boerenpsalm of tussen de eerste ronde workshops ‘Een buurt om van te smullen’ of ‘Is een eerlijke transitie mogelijk?’. Experten, ervaringsdeskundigen en gedreven burgers en boeren nemen je anderhalf uur mee in hun wereld.

16u - 17u45
Om 16u start de tweede ronde workshops: zes uiteenlopende sessies waar je als doener, denker, activist of uitdager zeker je gading vindt. Ontdek wat dekolonisatie te maken heeft met ons voedselsysteem of welke technologie inzetbaar is binnen agro-ecologie - en welke beter niet. Benieuwd naar samenwerking tussen boeren en natuurorganisaties en hoe zij elkaar kunnen versterken? Of eerder geprikkeld door het vraagstuk van toegang tot gezond voedsel voor iedereen? Liever hands on en nadenken hoe burgerinitiatieven bijdragen tot een omslag in onze voedselproductie? Aan jou de keuze.

17u45 - ...
Barbara Van Dyck (Coventry University) en Lien Vrijders (Grassroots) zorgen voor de afsluiter. Ze blikken elk vanuit hun expertise terug op de dag, met een oog op de toekomst. Ze zoomen in op de kracht van agro-ecologie als beweging, of hoe mensen samen mechanismen of structuren in beweging kunnen brengen. We kunnen als personen en als organisaties, de verbeelding over hoe we de toekomst zien veel meer inzetten als sterkte. Zodat we burgers, boerinnen, boeren en beleidsmakers mee nemen in ons verhaal van hoop en hen tonen hoe we nieuwe mogelijkheden in het ‘nu’ kunnen brengen.

Geen festival zonder feestelijk einde: blijf nog hangen voor een drankje of schuif aan bij het diner!

Bekijk het volledige dagprogramma en schrijf je in!

Read more...

Meet the Writer: AMITAV GHOSH

21 juni 2022 by Uitgelicht 1537 Views

Oikos is supertrots dat Amitav Ghosh onze uitnodiging om te komen spreken op ECOPOLIS aanneemt. In de lijn van de vertalingen die we i.s.m. uitgeverij EPO realiseerden van boeken van Jason Hickel en Tim Jackson, is de lezing van Ghosh meteen de lancering van de Nederlandstalige versie van zijn inspirerend boek ‘The Great Derangement’.

Amitav Ghosh is een Indiase schrijver die vooral bekend is om zijn succesvolle romans. Maar ook zijn non-fictiewerk maakt hem een belangrijke figuur in de actuele strijd voor klimaatrechtvaardigheid. In The Great Derangement: Climate Change and the Unthinkable (2016) onderzoekt hij hoe de klimaatverandering elk aspect van het menselijk bestaan beïnvloed heeft. Ghosh roept op tot actie om verantwoordelijkheid te nemen en de aarde te herstellen voor de komende generaties. In The Nutmeg’s Curse: Parables for a Planet in Crisis (2021) beweert de schrijver dat de huidige klimaatverandering veroorzaakt is door de geopolitieke orde die het Westerse kolonialisme heeft opgebouwd.

Amitav Ghosh heeft talrijke literaire prijzen en vier eredoctoraten ontvangen. Zijn werk is vertaald in meer dan dertig talen en zijn essays zijn verschenen in The New Yorker, The New Republic en The New York Times. Foreign Policy Magazine noemde hem in 2019 een van de meest prominente denkers van het afgelopen decennium.

Interview door Gie Goris.

 

Meet the Writer: AMITAV GHOSH

21/9/22 BOZAR, Brussel 19:30.
5/8/10 EUR. Klik hier

 

 

 

 

Read more...

Klimaatbeleid moet groene en gele hesjes verzoenen

13 september 2021 by Uitgelicht 1783 Views
Dirk Holemans

Written by

Als we snel een doortastend klimaatbeleid willen, moeten we eerst nagaan welke krachten in de samenleving dat verhinderen, schrijft Dirk Holemans.

Twee opiniestukken vorige week draaiden om de vraag waarom groene partijen in tijden van klimaatontwrichting niet meer wind in de zeilen hebben. Voor Dominique Biebau, oud-gemeenteraadslid voor Groen, is het eenvoudig: het ligt aan de partij (DS 31 augustus). Want voor Groen zit klimaatbeleid ingebed in een ruimere visie, wat betekent dat ‘de klimaatstrijd hand in hand gaat met de sociale strijd’. Dat zou kiezers afstoten. De hoop van Biebau ligt bij centrumpartijen, wat de veronderstelling inhoudt dat die hun programma moeiteloos kunnen aanvullen met een kordaat klimaatbeleid zonder contradicties of conflicten.

Biebau gaat voorbij aan het feit dat het al decennia steil bergaf gaat met centrumpartijen in Vlaanderen. Uit onderzoek dat deze krant liet uitvoeren, blijkt dat Vlamingen centrumwaarden koesteren, maar tegelijk liever stemmen op partijen met een meer uitgesproken positie. Dat zijn de partijen die bouwen op de breuklijnen van de 21ste eeuw: zijn we verbindend of zetten we in op polarisering, blijven we grenzen van de planeet negeren of ‘nemen we zorg op voor de concrete leefwereld zonder ons af te sluiten voor de wereld’, zoals ik eerder schreef (DS 3 juni 2019).

Burgerparlementen

Verder vraag ik me af waarom Biebau de gele hesjes negeert. Klimaatmaatregelen zijn nooit neutraal en hebben een verschillende impact op groepen. Je ziet wat er gebeurt met een klimaatbeleid van een centrumpartij als LREM. President Emmanuel Macron vond dat de klimaatstrijd helemaal losstaat van de sociale kwestie. En dus schafte hij eerst de rijkentaks af om dan de autobrandstof voor de gewone man veel duurder te maken. Het gevolg: een massale mobilisatie van mensen die zich nog meer in de steek gelaten voelen door het beleid, waar jammer genoeg vooral extreme partijen garen bij spinnen.

Ook Vincent Sels van Het Burgerparlement ziet ‘elders in Europa partijen goed scoren met de combinatie van milieu en liberale, rechtse of “linkse noch rechtse” thema’s’. Hij verwijst onder meer naar de Vijfsterren­partij in Italië en LREM in Frankrijk (DS 2 september). Sels neemt zijn wensen voor waarheid. In Italië is de Vijfsterrenpartij samen met haar klimaat­ambities weggedeemsterd. En over LREM en de gele hesjes hebben we het al gehad. Sels benadrukt terecht dat de klimaat­rapporten tonen dat wat de meeste politieke partijen als klimaatbeleid naar voren schuiven (kiezers sussen met beloften over technologische oplossingen), niet zal volstaan. Als waardevol alternatief suggereert hij gelote burgerparlementen. Zeker, geïnformeerde burgers kunnen tot coherente pakketten van maatregelen komen met een langetermijn­perspectief. Alleen is ondertussen duidelijk wat Macron heeft gedaan met de burgerraad Convention Citoyen pour le Climat, die Sels net naar voren schuift als antwoord op de gele hesjes. De president heeft alle doortastende maatregelen die de maatschappelijke verhoudingen en economische orde verstoren, eruitgehaald.

Zowel rapporten van het IPCC als dat van het biodiversiteitspanel IPBES­ laten er geen twijfel over bestaan­: we bouwen alleen een duurzame toekomst uit als we in staat zijn tot ‘transfor­matieve veranderingen, gedefi­nieerd als een fundamentele, systeembrede herorganisatie over technologische, economische en soci­ale factoren heen, inclusief paradigma’s, doeleinden en waarden’, zoals Robert Watson, de voorzitter van IPBES, stelt. Dat is wat wetenschappers noodzakelijk achten. Laat dat nu net zijn wat groene partijen tijdens verkiezingen op tafel leggen. Dan is het leerrijk om te zien wat er gebeurt als een groene partij in de peilingen zo groot lijkt te worden dat ze dat programma weleens zou kunnen realiseren. Kijk naar Duitsland: op zo’n mogelijk kantelmoment slaan rechtse krachten in de politiek, media en industrie de handen in elkaar om dat koste wat het kost en zonder scrupules te verhinderen. En als het groene boegbeeld een vrouw is, komt er nog een extra laag ranzigheid bovenop.

Bananenschillen

Ik deel de bezorgdheid van Biebau en Sels dat er snel een doortastend klimaatbeleid moet komen, maar daarvoor moet je ook nagaan welke krachten in de samenleving – ook in Vlaanderen – dat verhinderen. Wie bedenkt bijvoorbeeld eeuwigdurende vergunningen voor vervuilende bedrijven? Jawel, de centrumrechtse Vlaamse regering die ook weigert de Europese klimaatambities te onderschrijven.

Deze analyse ontslaat groene partijen niet van de verantwoordelijkheid om hun politieke project zo wervend mogelijk te omschrijven. Het is in Vlaanderen aan Groen om glas­helder te maken wat het bedoelt met ‘klimaatbeleid gaat hand in hand met sociaal beleid’. De partij moet op elk domein heldere alternatieven naar voren schuiven en op elke netelige vraag een eenduidig antwoord formuleren. Elke bananenschil, zoals salariswagens, vergt een passend antwoord. Dat is nu niet het geval. Daarom zou ze het best investeren in een ambitieus ‘sociaal klimaatcongres’, dat groene en gele hesjes kan enthousiasmeren voor de noodzakelijke transitie. Een mooie basisvraag zou zijn: welke tien klimaatmaatregelen maken dat iedereen mee is en dat we niemand achterlaten?

Verschenen op dinsdag 7 september 2021 in De Standaard.

Read more...

Ecopolis 2020: AGAIN(ST) NATURE

06 oktober 2020 by Uitgelicht 2396 Views
Administrator

Written by

Ecopolis 2020: AGAIN(ST) NATURE - 18/10/20

Anno 2020. De natuur staat in brand, van Australië tot de Kempen. Bossen gaan voor de bijl, beton overal, een miljoen soorten dreigt te verdwijnen. Een virus zet de wereld op zijn kop. Roofbouw op de natuur zet onze bestaanswereld op losse schroeven. Kwetsbare groepen hier en in het Zuiden krijgen het nog harder te verduren.

Hoelang zagen we nog aan de tak waarop we zitten? Of gooien we het roer om?

Ecopolis 2020 legt de vinger aan de pols en kijkt vooruit. Wat zijn de post-corona uitdagingen? Hoe voelen we ons terug deel van de natuur? Hoe ondersteunt dit een krachtdadig klimaat- en natuurbeleid? Welke transities zijn nodig – in stad, landbouw, enz.- voor een samenleving die mens en natuur respecteert. En iedereen zicht geeft op een goed leven.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ecopolis gaat voor een online editie

Met de recente opstoot van het coronavirus, hebben we een moeilijke knoop doorgehakt. Dit jaar geen editie met publiek in de zaal, maar een volledig online gebeuren. We voorzien een gezellige studio op de scène van het Kaaitheater, en zenden de lezingen en gesprekken rechtstreeks uit naar jouw woonkamer, met gelegenheid tot online interactie. 

Waarom deze beslissing? Ecopolis is bij uitstek een programma waarbij publiek de zaal in en uit wandelt, met elkaar in gesprek gaat, samen eet en drinkt… Deze persoonlijke live-interacties zijn in de huidige omstandigheden te vermijden, en dus kiezen we met Kaaitheater voor een warm online welkom. Via smartphone zal je bovendien vragen kunnen stellen aan de moderator.

Het programma van Labiomista gaat niet door. Ecopolis Vormingplus Kempen gaat, omwille van de beperkte capaciteit, wél gewoon door in CC ’t Schaliken in Herentals. 

Heb je al een ticket?
Kocht je een ticket voor een enkel dagdeel van Ecopolis Brussel, dan krijg je vrijdag een zoomlink doorgestuurd om de héle dag online te volgen.
Kocht je zowel een voor- als namiddagticket, of een Labiomista-ticket, dan krijg je een zoomlink en €5 terugbetaald. Hiervoor sturen we je een terugbetalingsformulier.

Ecopolis zal simultaan worden vertaald in het Nederlands, Frans en Engels.

Koop nu je tickets en maak er een inspirerende dag van! 

Read more...

Lancering nieuwe Oikos-publicatie Het Ecologisch Kompas (EPO)

07 september 2020 by Uitgelicht 4146 Views
Administrator

Written by

Op 25 september lanceert Denktank Oikos haar nieuwe publicatie Het Ecologisch Kompas.

Het boek wil een antwoord bieden op de onzekere wereld, met toenemende ongelijkheid, een economie zonder veerkracht en de klimaatcrisis. Er is nood aan een nieuw hoopvol perspectief. Het gaat over zich verbonden weten met elkaar en de natuur, zich solidair voelen met alle aardbewoners en de toekomstige generaties. Over het streven naar levenskwaliteit in plaats van steeds meer en altijd sneller. Het Ecologisch Kompas probeert in deze turbulente tijden de richting aan te wijzen waarin we niet alleen catastrofes vermijden maar bovenal een nieuwe invulling geven aan wat het goede leven voor iedereen kan betekenen.

Een boek met bijdragen van Annelies Debels, Marie-Monique Franssen, Myriam Dumortier, Jessika Soors, Imade Annouri, Jef Peeters, Jan Mertens, Johan Malcorps en Dirk Holemans.

De boeklancering vindt plaats op 25 september om 14u in het Gentse Minard theater. Drie auteurs gaan in gesprek met inspirerende stemmen uit het middenveld over drie dimensies van de sociaalecologische uitdaging:

- Just Transition: een uitdaging voor industrie en landbouw

  • Auteur Myriam Dumortier (expert agroecologie INBO) en Pieter Verbeek (Adviseur Milieu en Energie ABVV)

- Klimaatactivisme 2.0

  • Auteur Jan Mertens (beleidsmedewerker Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling) en Jolien Paeleman (Extinction Rebellion)

- Ecologisme in een diverse samenleving

  • Auteur Imade Annouri (Vlaams parlementslid Groen) en Martha Balthazar (schrijfster en theatermaker)

Praktisch

Inkom is gratis, inschrijven verplicht via info@oikos.be

Je kan het boek in voorverkoop bestellen via deze link. Je kan het boek dan meenemen op de boeklancering, ofwel sturen wij het naar je op. 

Read more...

De biodiversiteitscrisis

12 juni 2020 by Uitgelicht 2988 Views
Myriam Dumortier

Written by

In 2001 besloten de Europese leiders om tegen 2010 het verlies van biodiversiteit in Europa te stoppen. In 2010 bleef de biodiversiteit echter verder achteruitgaan. In het kader van het Biodiversiteitsverdrag volgde een mondiaal engagement om tegen 2020 het wereldwijde verlies van biodiversiteit te stoppen. Ondertussen zijn we 2020 en zijn de berichten over de achteruitgang van de biodiversiteit alleen maar alarmerender geworden. Dit werd de inzet voor de tweejaarlijkse COP (Conference of Parties) van het Biodiversiteitsverdrag in oktober 2020 in China. De opbouw naar deze conferentie werd echter bruut doorkruist door SARS-CoV-2, een van de onooglijkste vormen van biodiversiteit op aarde. De conferentie is naar het voorjaar 2021 verschoven. Wat is er aan de hand met de biodiversiteit?

Klik hier om het volledige artikel te lezen.

Read more...
Don't have an account yet? Register Now!

Sign in to your account