logo

  • (W)E-Democracy
  • Harald Welzer2
  • Juliet Schor-4
  • DSC 0116-banner
  • michel bauwens 2
  • vandana shiva 38-3
  • p5
  • p6b
  • p4
  • (W)E-Democracy
  • Harald Welzer
  • Juliet Schor
  • Ecopolis 2015
  • Michel Bauwens
  • Vandana Shiva
  • Rob Hopkins
  • Het Groene Boek 2012
  • Dennis Meadows

Laatste bijdragen schrijversgemeenschap

Inhoud jongste nummer

Oikos 62

Het nieuwste Oikos-nummer bevat een diversiteit aan verhalen, van onthullingen die ons niet bepaald vrolijk stemmen tot hoopgevende initiatieven. Stof tot nadenken, maar ook mogelijkheden om actie te ondernemen. Want niets doen is geen optie.

We hebben nood aan een nieuwe ethiek, waarbij zorg voor mens en natuur centraal staan. De dominante opvatting dat we zonder de natuur kunnen, wordt ontkracht in de bijdrage van Robrecht Vanderbeeken. Hij neemt het boek Plastic Panda’s van de Nederlandse filosoof Bas Haring als voorbeeld voor zijn kritiek op het ‘Houdini-humanisme’, een filosofie die ons wil verlossen van bepaalde dogma’s, stichtende ideeën en normen, maar zelf een gevaar vormt voor de waarden die het voorstaat.

Ook hebben we een sterk en vooral democratisch Europa nodig, een Europa dat er nog lang niet is. Zo zal volgens Esmeralda Borgo het nieuwe Europese landbouwbeleid de problemen in de landbouw niet oplossen en zal het natuur en landbouw niet met elkaar verzoenen. Voedselproductie wordt immers steeds meer overgelaten aan de grillen van de vrije markt en zet daardoor landbouwbedrijven onder druk.

Europa wordt ook door de financiële sector gegijzeld, en de verantwoordelijken komen weg met de enorme schade die ze de samenleving berokkenen, zo schrijft Bart Staes in zijn nieuwe boek De onzichtbare hand die ons wurgt. Een hoofdstuk daarvan kan je lezen in dit nummer.

Ondertussen blijft onze consumptiedrang zich doorzetten, waardoor de wereldwijde voorraden aan grondstoffen in snel tempo slinken. Alle mogelijkheden worden aangewend om kostbare metalen te ontginnen, de laatste jaren groeit de aandacht voor diepzeemijnen. Djamila Timmermans legt de praktijken en de ernstige gevolgen ervan bloot.

Van onderuit groeien vandaag de dag initiatieven die zin en hoop geven. Vorig jaar werd gekenmerkt door protest en mobilisatie, een wereldwijde beweging vanuit een verlangen om het systeem van onderuit te veranderen. Een analyse van Jeroen Van Laer. Op kleinere schaal produceren buren urban commons, ze nemen het heft in handen om van het oudste gebouw in Gent een centrum van sociale interactie te maken. John Vandaele vertelt als een van de initiatiefnemers het inspirerende verhaal. Sociale betrokkenheid verrijkt een buurt en dat beseffen de initiatiefnemers van cohousingprojecten, die nu ook in eigen land ingang beginnen te vinden. Over het hoe en waarom van deze vorm van samen wonen.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 61: Gelijkheid en rechtvaardigheid voor de 21ste eeuw?

Gelijkheid en rechtvaardigheid voor de 21ste eeuw? Oikos mocht het oor te luister leggen bij een bonte mix van praktijk-, beleids- en academische mensen.   

Hoe denken daklozen over ‘hun’ sector en de zorg die we hen aanbieden? Een verzameling citaten uit Eisen van Brusselse (pre-)daklozen, waarmee Chris Aertsen ons een blik op hun dagelijkse positie schenkt.  
Hoeveel plaats maken we voor een vluchteling? We doorlopen alvast hun hindernissenparcours met Vluchtelingenwerk Vlaanderen (Christophe Janssens & Sabine Craenen), begeleid door de positieve, verruimende blik van Kathelijne Houben, die op zoek gaat naar nieuwe migratiekanalen die een antwoord bieden op alle vormen van migratie, ook economische: ‘Migratie is een van de belangrijkste uitdagingen van deze eeuw en hoeft geen miserie troef te zijn. Het kan ook een positief verhaal zijn voor de samenleving.’
Maar dan de hamvraag: hoe sociaal willen we zijn in deze globale, migrerende wereld? Dirk Geldof tast de grenzen af van individuele verantwoordelijkheid en wederkerigheid en antwoordt op Patrick Janssens’ ‘voor-wat-hoort-wat’: ‘voor wie hoort wat?’
En nog fundamenteler: is rechtvaardigheid enkel een kwestie van naar de ‘onderkant’ van de samenleving te kijken? Als we even omhoog kijken zien we welvaartsnormen die behoorlijk verschuiven, niet zomaar bij te benen zijn, maar ons hiertoe dwingen – stilstaan is gevaarlijk achterop raken. Stijn Rottiers bood ons de essentie aan van zijn recente doctoraatsscriptie over de normgevoelige rechtvaardigheidstheorie.   

Hebben we een toekomstplan voor ‘dé grote uitdaging voor de 21ste eeuw’, namelijk ‘armoede uitroeien en welvaart creëren voor iedereen binnen de grenzen van ons ecologische systeem’? De beleidspaper van Oxfam is gearriveerd en sleutelt aan de kern van ons samenlevingsmodel.

Hoe democratisch zijn we als het over kernwapens gaat? Een hoofdstuk over besluitvorming en communicatie bij kernwapenprogramma’s uit het recente boek van Luc Barbé (over de betrokkenheid van Belgische bedrijven en instellingen bij de verspreiding van kernwapens in de wereld) maakt ons wijzer.

Bossen wereldwijd: hoe is hun certificering ontstaan, wat werd gerealiseerd en wat zijn de uitdagingen?  Axel Marx & Dieter Cuypers beschrijven deze voor de FSC, aangevuld door een kritische blik van Famke Vekemans’ & David Baeles ‘Duurzaam op papier’.  

Verder een bijdrage over een vernieuwende en interculturele pedagogiek voor onze ‘superdiverse jongerencultuur’, door Maarten Van Opstal. Want ook het onderwijs, en zeker het beroepsonderwijs, ontsnapt niet aan de globalisering en migratie.

In de rubriek Literair brengt Yella Arnouts vier gedichten.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 60

Oikos bundelt andermaal de uitdagingen van vandaag. Wat we nodig hebben is een collectieve verandering. Want de huidige tendens leidt enkel tot de wedijverende vermarkting van de meest diverse maatschappelijke domeinen. Eerder is dit het probleem dan een oplossing, stelt Dirk Holemans in De hete (ggo-)aardappel doorschuiven lukt niet meer.

Gelukkig is de mens in staat te denken. En te kiezen voor een andere weg: Isabel Stengers baant de weg voor slow science, in een stevig stuk denkwerk over hoe een andere eigentijdse wetenschap daadwerkelijk tot stand kan komen. Op landbouwgebied doet Marjolein Visser deze oefening nog eens over: waar staat de als oplossing stilaan bekende agro-ecologie werkelijk voor en wat is het niet?

Onze grootste denkfout? 'Duurzame ontwikkeling als concept heeft alleen zin als je erkent dat wat we nu doen niet duurzaam is.' Een interview met Hans Bruyninckx over twintig jaar duurzame ontwikkeling en wat we van Rio+20 mogen verwachten. Ten slotte stuurt de Europese Energy Roadmap 2050 van de Europese Commissie ons op het juiste pad in energieland: een klimaatvriendelijke energievoorziening kost ons niet meer dan wanneer we vasthouden aan een rampkoers van vervuilende steenkool- en kerncentrales. Een overzichtsartikel van Sara Van Dyck.

Daarnaast een stand van zaken in onze Vlaamse bossen - Bosbarometer 2011 nog steeds op storm - door Bert De Somville, een verheldering over de vele invasieve exoten, door Myriam Dumortier, en een ontluisterende blik in de goudmijnen met Bram Ebus.

Orgaantekort in overvloed werd ons aangeboden door Karen De Looze, Nicole Note & Pieter Meurs.

In de rubriek Literair het kortverhaal De baard van meester Fratello van Annemarie Estor.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 59

Verontwaardiging en de zoektocht naar een andere wereld: zie hier de rode draad doorheen 2011. Verontwaardiging om een financiële wereld die onze welvaartstaat onderuit haalt. Verontwaardiging over de onmacht van politici, over het verder plunderen van de planeet. Verontwaardiging leidt tot de zoektocht naar een andere wereld. Met een groene economie, een sterke democratie en een verdraagzame samenleving op een gezonde planeet. Oikos deelt de verontwaardiging en voedt de zoektocht naar een andere wereld. Ook in het jongste nummer.

Bert De Wel (ACV) legt uit hoe de vakbonden willen meewerken aan een duurzaam ecologisch model, door middel van de zogenaamde 'rechtvaardige transitie'. Hij bespreekt de impact van het milieubeleid op tewerkstelling en beschrijft wat die rechtvaardige transitie concreet inhoudt. Elias Hemelsoet schrijft over de sociale inclusie van Roma. Na een beknopt overzicht met de huidige stand van zaken, gaat dit artikel in op de politieke en pragmatische (on)wenselijkheid om ‘Roma’ beleidsmatig als concept te blijven hanteren.

Er was de laatste maanden veel te doen rond de veldproef met genetisch gemanipuleerde aardappelen te Wetteren. Is genetische manipulatie nog wel top of the bill? Zijn GGO’s niet achterhaald en is het niet hoog tijd om de keuze te maken voor nieuwe en meer duurzame biotechnologieën? Dit zijn de vragen die Johan Malcorps behandelt in zijn bijdrage. Bovendien beschrijft hij een aantal van die biotechnologische alternatieven.

Klimaatcrisis, oilpeak, bankencrisis, ongelijkheidspiek, hongercrisis… crisis na crisis na crisis spoelt ons vertrouwde en zekere bestaan weg. Gelukkig groeit opnieuw het verzet. Daar zijn de indignados, de Arabische lente, Occupy Wall Street en vele andere bewegingen om de wereld te overtuigen dat het zo niet verder kan. In dit artikel belicht Dirk Barrez de actuele crisissen en richt hij zijn aandacht op de nieuwe generatie. Hij baseert zich hiervoor op zijn nieuwe boek, ‘Van Verontwaardiging naar Verandering’.

In 2012 vindt in Rio De Janeiro, twintig jaar na de beroemde conferentie van Rio van 1992, opnieuw een VN-top plaats (UNCSD). Naar aanleiding hiervan lijkt de oprichting van een ombudspersoon voor de toekomstige generaties voor Kristof Calvo en Jan Mertens een waardevolle piste voor het beleid inzake duurzame ontwikkeling na Rio+20. Verder schrijft Jef Peeters zijn reactie op de dialoog over 'Een veerkrachtige samenleving'.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Lees in de nieuwe Oikos 58: Piekolie voorbij

Wat te doen nu de wereldwijde gas- en olievoorraden stilaan uitgeput raken? Die vraag behandelt Djamila Timmermans in het hoofdartikel van Oikos 58 onder de titel: De piekolie voorbij: niet conventionele gasontginning in de Kempen.

Zoals Timmermans uiteen zet, zijn er twee mogelijkheden. Ofwel start men met de ontginning van de moeilijk toegankelijke energievoorraden, de zogenaamde onconventionele energiebronnen. Deze waarvoor de natuur massaal moet wijken, waarvoor men waterreserves plundert, de bodems omwoelt en de ondergrond dynamiteert. Dit kan weleens de stap te veel zijn voor de draagkracht van de ecosystemen op Aarde. Ofwel bereidt men de piekolie tijdig voor en kiest men voor groene, innoverende energiebronnen, met behoud van een welvarende maatschappij op lange termijn. De wereld aarzelt voor dit laatste, maar stort zich resoluut op het onconventionele zwarte goud. En de ‘onconventionele’ investeerders hebben nu ook de Kempen ontdekt: één van de meest groene regio’s van Vlaanderen, met waardevolle natuurgebieden zoals het Nationaal Park Hoge Kempen, uitgestrekte bossen, vijvers en de welbekende kleurige heide.

Wil je het volledige artikel lezen? Vraag dan een proefnummer aan. Of neem een abonnement voor slechts 20€. Je vindt alle info op deze website.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 57 volledig in het teken van Energie: het kernprobleem

Het trieste jubileum van Tsjernobyl was al een ‘mooie’ aanleiding, de schokgolf Fukushima veegde de laatste twijfel weg. Oikos 57 zou een themanummer worden rond kernenergie. En toen konden we nog geenszins vermoeden dat er ook in Nebraska een kerncentrale het water aan de lippen zou krijgen.

 

Tal van deskundigen, (gewezen) politici, wetenschappers en activisten belichten ieder één aspect van het probleem kernenergie.

Is de klik na Fukushima definitief gemaakt? Groeit de consensus over de kernuitstap of levert de kernlobby nog een laatste stuiptrekking? Kan het ook bij ons hopeloos mislopen of bestaan er veilige kerncentrales?

Hebben we kernenergie nodig om de klimaatsveranderingen niet nog meer te laten escaleren? Of omdat het licht anders onherroepelijke uitgaat?

 

Oikos 57 biedt je alle antwoorden en, ook al moest je zelf misschien niet meer overtuigd worden, de meest doorslaggevende argumenten om elkeen te overtuigen dat kernenergie geen toekomst heeft en mag hebben.

 

Een overzicht van de bijdragen:

 

Guido Steenkiste “We hadden gelijk”

Eloi Glorieux “Tsjernobyl aan de Schelde, Fukushima sur Meuse. Ondenkbaar, niet onmogelijk”

Kristof Calvo “Nucleaire veiligheid in België: de mythe doorprikt”

Bas Eickhout “De mythe van de kernenergierenaissance”

Alex Polfliet “Kernenergie: België kan wel degelijk zonder. Vervangcapaciteit op schema”

Lieve De Kinder “Uraniumontginning”

Luc Barbé “Kernenergie, veiligheid en democratie”

Erik Laes “Een beknopte analyse van het Belgische kernenergiedebat”

Tinne Van der Straeten “Belgisch energiebeleid: knip- en plakwerk zonder visie”

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.