logo

  • Harald Welzer2
  • Juliet Schor-4
  • DSC 0116-banner
  • michel bauwens 2
  • vandana shiva 38-3
  • p5
  • p6b
  • p4
  • Harald Welzer
  • Juliet Schor
  • Ecopolis 2015
  • Michel Bauwens
  • Vandana Shiva
  • Rob Hopkins
  • Het Groene Boek 2012
  • Dennis Meadows

Laatste bijdragen schrijversgemeenschap

Inhoud jongste nummer

Oikos 68

Engelse slachtoffers van de watersnood versus een droge Europese Commissie, met zwakke klimaatvoorstellen: mogen we het nu over klimaatwijziging hebben?, vraagt Dirk Holemans zich af.

Maar laten we niet pessimistisch zijn. Een steeds grotere groep landen op deze planeet is immers een hoopgevende omwenteling gestart in de aanpak van klimaatverandering. En laten we de vroeger ondenkbare technologische evoluties die we maken niet vergeten. ‘We zijn de klimaatcrisis misschien aan het oplossen, maar beseffen het nog niet’, argumenteert Thomas Wyns.

Breng mensen samen vanuit alle mogelijke belangenhoeken en zet ze vrijuit aan het praten over de ontwikkeling naar een duurzaam energiesysteem in Vlaanderen. Dit is wat het ARGUS-rapport biedt: een neerslag van een lang proces met inzichten van zowel industriëlen als ecologisten, vakbondsmensen als academici, energieproducenten en –consumenten. Jan Turf & Helga Van der Veken brengen verslag uit van Energie voor morgen.

Komt ‘transitie’ als gedachtengoed ook in woelige wateren terecht, nu het in alle kringen van de samenleving is opgedoken? Erik Paredis geeft ons een grondig genuanceerde kijk op de kritische gedachten over de huidige transitiebeweging; een discussie die in vorige Oikosedities op gang kwam.

Over transitie gesproken: herkennen we ons sterk uitgebouwde en veelkleurige verenigingsleven nog, of het vrije middenveld? De natuur- en milieubeweging, de integratiesector, armoedeverenigingen en zelfs samenlevingsopbouw - waardegeladen werkterreinen dus - worden op vandaag utilitair ingezet, in functie van overheidsdoelen of zelfs ‘ingekapseld’, genationaliseerd. Een bizarre evolutie, vastgesteld én rijk gestoffeerd besproken door Bart Caron en uitmondend in een vraag naar de overheid: Bent u bereid een nieuw soort verenigingsleven te stimuleren, of minstens te ondersteunen?

Is natuur te koop? Wat zijn mogelijke voordelen maar ook risico’s van ‘ecosysteemdiensten’? Vera Dua, Alma De Walsche en Marjolein Visser (Terra Reversa) houden een pleidooi voor een eerherstel van de natuur als gemeenschappelijk goed of common, los van elke marktlogica.

Glenn Deliège werpt een blik achter de schermen van De nieuwe wildernis: wat is de ideologische achtergrond van het 'herwilden' als piste binnen het hedendaagse natuurbehoud.

In de rubriek Literatuur: vier gedichten van Joris Gerits.
Oikos werd geïllustreerd met opnieuw twee tekeningen van Redmond.
In de rubriek Uitgelezen: Eigen woning: geldmachine of pensioensparen? van Pascal De Decker (Tim Torfs), De wereld redden. Met peer-to-peer naar een postkapitalistische samenleving van Michel Bauwens (Myriam Dumortier), Een paradijs waait uit de storm. Over markt, democratie en verzet van Thomas Decreus en Aristoteles’ Politica (Jef Peeters).
Jef Peeters Over politiek, economie en democratie

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 67

Dat het tijd is om een nieuw economisch spoor te bewandelen, staat vast: de combinatie van een overmatig geloof in de marktwerking met blinde besparingen is immers een doodlopend spoor. Dus op naar een ecologische economie – lees: markt en staat spelen hun rol, zonder de civiele maatschappij in de hoek te drummen. Dirk Holemans roept op tot een economie die terug in verbinding staat met de ontplooiingskansen van elk mens, en dit op een eindige aarde.

Vernieuwing dringt zich ook op in onze steden. De diversiteit binnen onze stedelijke samenlevingen vraagt om een van de grootste psychologische omschakelingen van onze tijd: dat iedereen zich aan iedereen aanpast. Dirk Geldof schetst hiervoor een positief perspectief: steden als heuse emancipatiemachines, want de toekomst van onze steden ligt ‘niet in polarisatie, maar net in de mobilisatie van de superdiversiteit van alle bewoners’. Dit vraagt dan wel dat we ‘de sociale knipperlichten’ serieus nemen: de armoedecijfers, het aantal ongediplomeerde of werkloze jongeren, gekleurd of niet... Naast deze migratierealiteit is er ook deze van de wereldbevolkingsexplosie. Jan Van Bavel belicht hiervan de oorzaken, de achtergronden en de toekomstscenario’s.

Een niet zo gekke vraag legt Enzio Manzini ons voor: Wat als we nu eens iets leren uit de veerkracht van natuurlijke systemen - klein, lokaal, open en verbonden: een nieuw scenario - en dit overnemen voor de structuur van artificiële systemen? Een boeiend artikel over nieuw gewaardeerde kwaliteiten, zoals ‘de menselijke schaal van de sociaal-technische systemen en de positieve rol hiervan in het bepalen van wat een democratische, mensgerichte, duurzame samenleving is’. Aansluitend hierbij geeft Esmeralda Borgo ons een beeld van de essentie van de permacultuur-visie. Over transitiekritiek en kritische duurzaamheidstransities ten slotte is het laatste woord niet gezegd: een reactie van Derk Loorbach, Shivant Jhagroe en Chris Roorda.

In de Forumrubriek geeft Luc Vandecasteele ons fijne denkstof: Wat een economie wereldwijd gezond maakt, begint bij onze manier van naar de wereld te kijken, toch? Laat dit nu net het terrein zijn waarop we veel te leren hebben van onze kinderen. Ook van hun vrije tijd leren we als volwassenen in onze overgeorganiseerde samenleving heel wat. Johan Meire onthult ons het fijne ervan.

Daarnaast enkele gedichten van Flor Declercq, een tekening van Redmond, en boekbesprekingen van De Voedselparadox (John Habets & Henk Gloudemans) en Geld en Duurzaamheid (Bernard Lietaer) door Johan Malcorps.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 66: food for thought

Naar aanleiding van Vandana Shiva’s bezoek aan België op 17 en 18 september, interviewde Alma De Walsche dit icoon van de milieubescherming, de organische landbouw en het ecofeminisme. Volgens het nieuwe Europese wetsontwerp mogen boeren immers alleen nog geregistreerd zaaigoed gebruiken. Hoog tijd dus om Shiva’s stem te laten horen over ‘de wetten van het zaad’.

Daarnaast geeft Marjolein Visser in haar tweede artikel over agro-ecologie een gedegen wetenschappelijk perspectief op de nieuwe fase die in onze landbouw op stapel staat.

Ook op het gebied van energie beweegt er het een en ander: een ware energierevolutie in Duitsland, die Johan Malcorps niet onbesproken laat. Hij zet Duitsland en België samen op de weegschaal van de groene economie. Jan Mertens vult deze bijdrage aan met een bespreking van twee recente boeken van Duitse auteurs, die de uiteenlopende visies op duurzame ontwikkeling schetsen (Future Lab Germany. Innovations for tomorrow’s world van Bachmann & Engelke en Perspektiven einer nachhaltigen Entwicklung. Wie sieht die Welt in Jahr 2050 aus? Van Welzer & Wiegandt).

Leida Reinhout kaart het stijgende grondstoffenverbruik aan en vraagt zich af of absolute limieten een noodzakelijk kwaad zijn.

Verder brengt Steven Vromman Green Track in beeld, of hoe kunst de wereld (een beetje) kan veranderen. En Raf Debaene geeft zijn kritische kijk op het talentendiscours, gevolgd door een repliek van Luk Dewulf, auteur van Ik kies voor mijn talent.

Tot slot gaf het nieuwe boek van Bilal Benjaich, Islam en radicalisme bij Marokkanen in Brussel, Meyrem Almaci stof tot nadenken.

Dit nummer bevat zoals gewoonlijk ook een tekening van Redmond en in de literaire rubriek enkele gedichten van de hand van Philippe Jacobs.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 65: Onze autonomie herwinnen

Onze autonomie herwinnen: daarover gaat deze Oikoseditie.

Alma De Walsche interviewt Harald Welzer over ‘toekomstvaardigheid’: over de bevrijding van de groeidwang van deze tijd, over herpolitisering, verzet, en – niet te vergeten - de waarde van het tijd nemen.

Een man die de tijd neemt en letterlijk van de ‘consumptiekerk wegwandelt’ is Nick Meynen. Naar aanleiding van Wandelen met Flora spit hij wandelen als essentieel verbindende of religieuze levensbeschouwing in onze West-Europese cultuur uit, in Wandelisme.

Durven we nog een stap verder gaan en ook onze tijd nemen op alle levensterreinen, bijvoorbeeld de combinatie ‘werk’ en gezin? Dat kan alleen als we ons denken in termen van ‘werken’ en ‘niet werken’ durven los te laten en niet-betaalde arbeid ook maatschappelijke waardering geven. Ilse De Vooght, Jeroen Lievens & Riet Ory geven een overzicht van de mogelijkheden tot een evenwichtige man-vrouwverhouding op het thuisfront vandaag de dag – beleidsaanbevelingen incluis – in Femanisme: ook mannen hebben hun rechten.

Op dat andere essentiële levensterrein van onderwijs geeft Elisabeth Meuleman, weerbarstig tegen alle politieke tendensen van de afgelopen tijd in, haar krijtlijnen voor een hervorming.

Tijd is het ook om eens te beschouwen waar de transitiebeweging en het denken errond vandaag staat. Elke radicale maatschappelijke omwenteling vereist immers ‘het bevragen van de verschillende belangen, machtsonevenwichten en ideologische tegenstellingen’ die er spelen. De sociale strijd mag niet naar de achtergrond verdwijnen, zo argumenteren Pascal Debruyne en An De Bisschop.

Actiegroep ROBIN, een studenten- en jongerenbeweging, zet de vossenjacht, tegenwoordig ‘een symbooldossier voor politieke en wetenschappelijke incorrectheid en onrechtvaardigheid’, in breder perspectief.

In de Forumrubriek: enkele uitgebreide boekbesprekingen van Kan de stad de wereld redden? en Mensen maken de stad. Bouwstenen voor een sociaalecologische toekomst door Katrien Van Langenhove, en van Full Planet, Empty Plates. The New Geopolitics of Food Security (Lester R. Brown) door Myriam Dumortier.

Tot slot tekeningen van Redmond en gedichten van Inge Braeckman.

Boekbesprekingen van
Groeten uit Transitië. Duurzame ideeën voor het dagelijkse leven (Eva Peeters e.a.), De soortenstorm. Het nut van biodiversiteit in evolutionair perspectief (Gerard Jagers), Ecological Economics from the ground up (Hali Healy, Joan Martinez-Alier, Leah Temper, Mariana Walter en Julien-François Gerber, EARTHSCAN, 2013), Trade Unions in the Green Economy: Working for the Environment (Räthzel, N., & Uzzell, D.).

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 64

Onze toekomst wordt geen verderzetting van de huidige uitputtende principes in onze samenleving. Dwars tegenover de actuele kwesties van schaliegasontginning en landroof, die andermaal de reële macht van enkele multinationals in het bestuur van onze wereldeconomie illustreren, tonen steeds meer lokale gemeenschappen en initiatieven van onderuit dat alternatieven mogelijk zijn (hernieuwbare energie en agro-ecologie bijv.).

We zetten even het dagelijks werk van enkele van hen aan de veerkracht van onze samenleving in de kijker:
Ans Rossy fietste langsheen ecoprojecten in Frankrijk - Cycloasis, relier la terre et l’humanisme - initiatieven die in onderlinge verbondenheid werken en zowaar alle facetten van een transitie naar anders leven bevatten. Ze baseren zich op het concept oasis van de Franse agro-ecologist, essayist en filosoof Pierre Rabhi.
Greet Lambrecht van de Akelei (biologisch-dynamisch tuinbouwbedrijf in Schriek) brengt haar verhaal over Zaden voor een landbouw met veerkracht. Een oproep om het landbouwonderzoek en de veredeling weer thuis te brengen op de plaats van oorsprong, namelijk het veld, om daar gericht te werken aan nieuwe, robuuste rassen. Een pleidooi voor een landbouw die terug oog heeft voor de subtiele kringloopprocessen.

Ook een ervaringsverhaal vanuit de praktijk van justitieel welzijnswerk: waar begint uitsluiting, en is een gevangenis een gerechtelijke ‘vuilnisbak’?, vraagt Ward Vandelanotte zich af. In elk geval werkt onze samenleving en haar economisch model dusdanig dat een steeds grotere groep ‘uitgeslotenen’ is ontstaan, door de concurrentiestrijd, toenemende
werkonzekerheid en te hoge eisen.

In de rubriek Aangeboden:
Luc Lamote schetst de actuele verhouding tussen onderwijswereld en sociale politiek: gelijke onderwijskansen is een zaak van iedereen, zeker nu de tweedeling van de samenleving compleet is. Willen we verandering, dan moeten nieuwe sociale bewegingen zich met het bestaand middenveld verbinden.
Twintig jaar ecotaks: een maat voor niets of een eerste grote doorbraak in de totstandkoming van een ecologische fiscaliteit? Een terugblik door Wouter Smets.

In de rubriek Forum een uitvoerige bespreking van De mythe van de groene economie door Dirk Holemans, en Jan Mertens’ kijk op het postgroei-economiedenken op basis van de publicatie Befreiung vom Überfluss van Niko Paech.

Tot slot een tekening van Redmond en gedichten van Bart De Block.

Boekbesprekingen van Samenleving in beweging. België op weg naar duurzame ontwikkeling? van Mazijn, B. & Gouzée, N. (Jef Peeters) en Links-liberalisme. Niemand is burger zonder land van Herman Lauwers (Hugo Durieux).

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Oikos 63

Wie verbindt reportages over de Ford Genks van deze wereld met steden die onder water lopen?, vraagt Dirk Holemans zich af. Wie durft, als beleids- of bedrijfsverantwoordelijke, het sociaaleconomische en ecologische verhaal met elkaar te verbinden? Geen enkel relanceplan maakt immers kans op slagen als een ecologische economie er geen deel van uitmaakt. Terwijl Scandinavië al lang een taksombouw doorvoerde die de belasting op arbeid radicaal verlaagt en met koolstoftaks compenseert, komt het bij ons amper ter sprake…
Johan Malcorps gooit een reddende boei uit met een integraal relanceplan: tien mogelijke wegen uit de klimaatimpasse.
Arbeid? Is dit geen met zorg te onderhouden motor van een sociaalecologische, rechtvaardige maatschappij? De ‘bijrol’ die vrouwen hierin nog steeds krijgen toebedeeld, wordt op de korrel genomen door Eveline Cortier. Naar aanleiding van Vrouwendag 2012 (Hoogtijd voor een andere wereld!) houdt ze een pleidooi voor een diversere economie. Over de rol van kunstenaars in een nieuwe maatschappij – met een 21-urenwerkweek – lieten we Andrew Simms van de New Economics Foundation aan het woord.
Een nieuw onderwijs? Worden we wijzer van Accent op Talent of van de School van de ongelijkheid? Raf Debaene geeft een kritische beschouwing:
En welke rol spelen onze commons in een verandering naar een sociaalecologische maatschappij? Anneleen Kenis en Matthias Lievens verkennen kansen en hindernissen voor een ‘echt publiek domein’, vanuit hun nieuwe boek De mythe van de groene economie. Valstrik, verzet, alternatieven.
In De poëzie van natuurlijk veranderen laat Rudy Dhont in zijn ervaring kijken van een Natural-Changeproject: hoe en waar een sociaalecologische samenleving ontkiemt.
Marc Tritsmans brengt gedichten in de rubriek Literair.
In de rubriek Forum: Myriam Dumortier over Novel ecosystems: een eldorado voor de plastic panda en Bart Holvoet over de strijd voor duurzaam bosbeheer.

Een gratis proefnummer aanvragen kan via info@oikos.be.

Add a comment

AfdrukkenE-mail

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.