logo

dinsdag, 31 maart 2009 23:00

Energieveilig zijn we niet

Written by
Rate this item
(0 votes)

dit opiniestuk verscheen in Knack van 1 april '09  (eindredactie knipte wel laatste alinea weg...)

Recent kondigde de oliegigant Shell aan dat het haar investeringen in hernieuwbare energiebronnen drastisch terugschroeft. Bij de huidige olieprijs blijken ze niet meer rendabel. Ondertussen krijgt de consument verre vliegtuigreizen voorgeschoteld voor een appel en een ei. Voor enkele honderden euro's vlieg je heen en weer naar Tokyo. Terwijl één intercontinentale vlucht alle inspanningen op vlak van milieubewust consumeren van een heel jaar overvleugelt.

Het is duidelijk dat de markt geen geheugen heeft. Nog geen negen maanden geleden piekte de olieprijs historisch hoog. Eindelijk leek de samenleving zwanger van een energiebewustzijn. Het eindige van fossiele brandstoffen werd een legitiem gespreksonderwerp: sinds enkele jaren overtreft het mondiale olieverbruik de reserves die men jaarlijks ontdekt. Noord-Amerika heeft nog makkelijk bereikbare bronnen voor een dozijn jaar. En de plaatsen waar olie langer voorradig is, blinken niet uit in politieke stabiliteit of democratie.

En wie dacht dat we olie veilig kunnen vervangen door gas, kreeg afgelopen winter een geheugensteuntje van de Russische leider Poetin. Hij maakte duidelijk dat ook gas niet zomaar een energiebron is maar even zeer een wapen in het kader van geopolitieke strategie.

De uitdaging is dus enorm. Meer dan ooit hebben we nood aan een trendbreuk richting hernieuwbare energiebronnen. De aardolie geraakt op en de gastoevoer is niet verzekerd. Om de klimaatuitdaging nog niet te vermelden. Maar door de opnieuw lage marktprijs voor energie stoppen bedrijven hun ecologische investeringen. En met de financiële crisis worden concrete projecten als de windmolens in de Noordzee afgeblazen omdat de financierende banken waaronder Dexia afhaken.

Om de uitdaging aan te gaan hebben we geen nieuw idee nodig. We moeten we gewoon de essentie van de linkse politiek van een maakbare samenleving terug van onder het stof uithalen: dat de democratie de taak heeft om te zorgen voor een toekomstgericht beleid en in functie hiervan de markt stuurt. Na de val van de Berlijnse Muur is dit idee in de koelkast gezet. Met de financiële crisis is het terug van onder het stof gehaald, maar nog te veel in termen van het behoud van de bestaande structuren. Voor een veilige wereld -ook op vlak van energie- is echter meer nodig, zoals politieke vooruitziendheid. Is het echt zo moeilijk om de maatregel te bedenken waarbij staatssteun aan banken wordt gekoppeld aan de verplichting om financiering voor investeringen in duurzame energiebronnen te behouden én vooral uit te breiden?

De markt heeft geen geheugen, hopelijk leert de democratie wel uit het verleden. Denemarken begreep eind de jaren zeventig het signaal van de toenmalige oliecrisis en zette een langetermijn beleid uit van het ondersteunen van de uitbouw van een windmolenindustrie. Dertig procent van investeringskosten werden vergoed, windturbine exporteurs krijgen garanties op bankleningen. En energietaksen werden geïnvesteerd in onderzoekscentra om de turbines van de toekomst te ontwikkelen. Als resultaat is Denemarken niet alleen kampioen op vlak van windenergie: eenvijfde van haar elektriciteit komt aangewaaid. Deense bedrijven controleren ook een derde van de mondiale windmarkt met een export die miljarden euro's en talloze jobs oplevert.

Hopelijk mist de politieke klasse niet het visionaire om te beseffen wat voor kansen zich nu aandienen. De geschiedenis herhaalt zich niet maar alleen kortzichtigen weigeren er uit te leren.

Dirk Holemans en Marc Heughebaert zijn redactieleden van Oikos - Tijdschrift voor sociaal-ecologische verandering.

Read 5253 times
Dirk Holemans

Dirk Holemans: coördinator van denktank Oikos / hoofdredacteur

van gelijknamige tijdschrift / publicist

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.