logo

maandag, 30 september 2013 19:52

Mensen herstellen de stad. Repair Cafés doordacht

Written by
Rate this item
(1 Vote)

Recent organiseerde ik mee een Repair Café in het Gentse. Op het eerste zicht gewoon een toffe activiteit, waar enkele handige Harry’s proberen oude spullen te herstellen. Maar het zegt veel meer over de hedendaagse stad en tijd dan we denken.

Zo toont het een  stad die bruist van kennis en engagement. Zo was het eerder eenvoudig om reparateurs te vinden, mensen die zich in hun vrije tijd ontpopten tot hooggekwalificeerde technici. Verwonderlijk? Nee, want diversiteit en compactheid zijn net kernkwaliteiten van stedelijkheid. Dat betekent veel mensen met diverse kwaliteiten dicht bij elkaar, verbonden in allerlei netwerken. De stad zit ook vol creatieve broeiplaatsen, plekken waar mensen voortdurend leren van elkaar. Zo zijn enkele reparateurs actief bij TimeLab, een werkplaats waar mensen hun kennis en ervaring delen. Dergelijke fablabs vind je in meer dan duizend steden over heel de wereld.

 

Een Repair Café is een boeiend sign of the times. Wie het voor de crisis, pakweg tien jaar geleden had voorgesteld, was misschien wel op hoongelach onthaald: ‘koop toch gewoon een nieuw toestel als het stuk is, dat is goed voor de economie’. Ondertussen is het besef gegroeid dat het zo niet verder kan met onze wegwerpsamenleving, dat we zelf werk moeten maken van de transitie naar een sociaalecologische samenleving. En hierbij is de stad duidelijk het labo van de toekomst, de initiatieven zijn ondertussen bijna niet te tellen: Repair Cafés voor kapotte kleding, huishoudelijke apparaten en fietsen, coöperatieven voor hernieuwbare energie, collectieve moestuinen, klerenruil initiatieven, weggeefbeurzen, autodelen, …

En zo’n Repair café toont ook dat steden niet langer gewoon onderdeel van een bepaald land zijn. Ze zijn in de 21ste eeuw knooppunten van het centrale netwerk, ze vormen een bijzondere verknoping van globale processen en lokale omstandigheden. Lokaal betekent nu ook niet langer ‘een plek op zichzelf’, maar wel ‘een plaats open en verbonden met de wereld’. Een belangrijk globaal proces hierbij is het horizontaal worden van de wereld. Was vroeger kennis hiërarchisch, geproduceerd door en te vinden bij bepaalde instellingen (de universiteit en haar bibliotheek, de uitgeverijen en hun encyclopedie), dan is kennis nu aanwezig in horizontale netwerken. En is dus een Repair Café een succes omdat ongeveer over elk toestel dat iemand meebrengt, er binnen de minuut in op internet informatie is te vinden. Dat kan het originele bouwschema zijn, of een filmpje waar iemand toont hoe je een bepaald toestel demonteert.

Uiteraard zullen Repair Cafés de stad en dus ook de wereld niet duurzaam maken. Ze tonen wel het enorme potentieel aan engagement, kennis en vaardigheden aanwezig in de stad. En met de nieuwe communicatiemiddelen liggen de kansen voor transitienetwerken zonder grenzen voor het grijpen. Het is aan slimme stedelijke besturen om deze opportuniteiten te grijpen. Waarom bijvoorbeeld niet streven naar een ‘herstelstad’, met als ambitie dat alle apparaten hersteld kunnen worden in de eigen stad. Het zou een schat aan tewerkstelling betekenen, en een belangrijke bijdrage leveren aan de opbouw van een kringloopeconomie.

Het is duidelijk: of het nu gaat om de gewijzigde omgang met spullen, de kritische kijk op voedsel of het streven naar duurzame mobiliteit. Steden zijn de broedplaatsen zijn van duurzame verandering, de veranderingsruimten waar de 21ste eeuw (eindelijk) vorm krijgt.

 

Deze column verscheen in het Tijdschrift voor Omgevingsrecht en Omgevingsbeleid.

Read 2639 times Last modified on vrijdag, 03 april 2015 11:38
Dirk Holemans

Dirk Holemans: coördinator van denktank Oikos / hoofdredacteur

van gelijknamige tijdschrift / publicist

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.