logo

vrijdag, 13 februari 2015 08:59

Verslag ecoconversatie met Olivier De Schutter

Written by
Rate this item
(0 votes)

Voor wie er niet bij kon zijn, een glimp van een bijzonder inspirerend gesprek met Olivier De Schutter op 31 januari in Vooruit Gent.

De uitdaging op lokaal niveau

De economie van het goedkope voedsel, een antwoord op de uitdagingen van de jaren ’60, heeft vandaag rampzalige gevolgen voor de ecologie, op sociaal vlak, voor de volksgezondheid (goedkope calorieën) en voor onze autonomie. Maar laat het nu bijzonder moeilijk zijn om ons los te wrikken uit deze economie, omdat de onderdelen elkaar in stand houden. De Schutter identificeert vier lock-ins:

• De technische keuzes die werden gemaakt hebben veel gekost, en moeten nu koste wat kost renderen.
• Enkele spelers – de grote agro-multinationals - zijn kampioen geworden, mede dankzij het niet in rekening brengen van externaliteiten, met hen concurreren lijkt tevergeefs.
• Het voedsel dat zij produceren is precies waar de moderne consument naar verlangt, kant-en-klaar en snel, voedsel is zijn centrale en verbindende plaats in ons leven verloren.
• De agro-multinationals hebben grote invloed op nationale en internationale overheden, ze proberen zo hun imperium te vergroten en bottom-up initiatieven tegen te houden.

Maar op het lokale niveau zijn deze agro-multinationals afwezig, en dat is dan ook de uitgelezen kans om ons voedselsysteem weer in handen te nemen!

Agro-ecologie verdient veel meer steun

Agro-ecologische landbouw zoekt naar natuurlijke verbanden en cycli, terwijl agro-industriële landbouw volgens de industriële logica verloopt (input-output-afval). Agro-ecologie is goedkoper, beter voor mens en milieu, en veel minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Met agro-ecologie krijgen we weer autonomie.

Agro-ecologie gaat niet om het certificeren van producten, het is een manier van leven. Deze benadering put De Schutter uit zijn mondiale kijk. In het zuiden is certificeren geen optie. Dit stuit op reactie van de aanwezige bio-boeren. Bio-landbouw is veel meer dan certificeren, de ziel van de bio-landbouw is agro-ecologie. Certificeren is helaas noodzakelijk voor de prijszetting, om te kunnen overleven.

Of agro-ecologie de wereld kan voeden? In streken die minder geschikt zijn voor industriële landbouw betekent agro-ecologie een onmiddellijke boost van de productiviteit. Bij ons moet er op korte termijn misschien wat aan productiviteit worden ingeboet, maar op langere termijn hebben we geen andere keuze. Cuba heeft na het wegvallen van de externe input vanuit Rusland 5-6 zeer moeilijke jaren doorgemaakt, maar nu produceren ze meer voedsel dan ooit tevoren. Je kan hoe dan ook altijd beter anticiperen op een crisis, dan er te moeten op reageren.

Maar hoe kunnen mensen van agro-ecologie leven? Agro-ecologie heeft vooral bij de opstart veel menskracht nodig. Het leven als landbouwer is hard werken voor weinig loon. Het heeft weinig status. Overal ter wereld willen mensen aan het agrarische leven ontsnappen. Hoe krijgen we de mensen weer in de landbouw? Dat is de kern van het probleem. Het huidige beleid benadeelt agro-ecologie, maar het moet net bevoordeeld worden. Agro-ecologie verdient veel meer steun. Vooral in de beginjaren is het roeien tegen de stroom, zowel op maatschappelijk als op ecologisch vlak.

Ons gezamenlijk avontuur

Er komen vragen over Community Supported Agriculture, stadslandbouw, … De Schutter stelt vast dat veel mensen een deel van de oplossing willen zijn. Ze zoeken opnieuw verbinding. Hij pleit voor socio-diversiteit. We moeten weg van de technologische oplossingen, die telkens weer andere negatieve externaliteiten veroorzaken, op zoek naar nieuwe levensstijlen, naar het herstel van sociale verbindingen, met tal van positieve externaliteiten. Deze culturele transitie is bezig, maar ze verloopt te traag…

Het systeem houdt ons tegen, neo-liberalisme dwingt mensen tot individualisme. Het lijkt of er maar keuze is tussen werken of consumeren, de valkuil waarin onze samenleving zich bevindt. Laat je niet vangen door het argument dat handel noodzakelijk is om onze behoeften te bevredigen, handel dient alleen om in de behoeften van rijke consumenten te voorzien. We moeten ons bevrijden uit een samenleving die gefixeerd is op werken. Hij verwijst hierbij naar Scitovsky’s “The Joyless Economy”, en pleit voor een basisinkomen voor iedereen.

Voor de overheid ziet De Schutter een veel bescheidener rol. De overheid heeft geen oplossing voor de problemen waar we vandaag voor staan. De overheid kan wel een belangrijke rol spelen door ruimte te creëren waarin mensen kunnen experimenteren, “breeding spaces to invent solutions”, om wat werkt vervolgens te ondersteunen en te promoten. Hij pleit voor een Business-As-Unusual beleid. Beloftevolle oplossingen kunnen worden opgeschaald (scale up), uitgeschaald via netwerken (scale out), en gecombineerd met andere initiatieven. Het wordt een gezamenlijk avontuur. Deze eco-conversatie heeft er ons alvast goesting in gegeven!

 

Read 3924 times Last modified on vrijdag, 03 april 2015 11:33
Dirk Holemans

Dirk Holemans: coördinator van denktank Oikos / hoofdredacteur

van gelijknamige tijdschrift / publicist

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.