logo

Het zou naïef zijn om te beweren dat de noodzakelijke transitie naar duurzame wagens al volop op de rails staat, maar het ziet er wel steeds meer naar uit dat de elektrische wagen zal doorbreken. Niet onbelangrijk in deze context is dieselgate. Dieselwagens stonden al lang bekend als de meest vervuilende broertje uit het autoaanbod, maar met dieselgate werd pijnlijk duidelijk dat de milieuwaarden van deze motoren nog veel slechter zijn dan werd aangenomen. Dat sloeg het laatste restje respijt voor de dieselwagen weg. Dit alles kan de introductie van de elektrische wagens versnellen. Een versnelling die broodnodig is. Fijn stof kost de Vlaming op dit moment gemiddeld al een levensjaar. En dan zwijgen we nog van de CO2-uitstoot van deze per definitie niet-hernieuwbare brandstof.

Uiteraard, elektrische wagens gaan het mobiliteitsprobleem niet oplossen en ook deze wagens hebben een noemenswaardige uitstoot van fijn stof, maar auto's zullen niettemin best elektrisch zijn.

Dat enkele grotere producenten -- door dieselgate bewogen -- nu sneller de kaart van de elektrische motor zullen trekken, is hoopgevend. Tesla brengt nu al minder dure elektrische modellen op de markt. Verder zijn er ook verschillende constructeurs die de eerstkomende jaren willen inzetten op hybride wagens. Daarmee is er licht aan het einde van de autotunnel, maar we zijn er nog niet.

Er draaien elders nog zeer vervuilende motoren. We zien ze niet op onze dagelijks rondje filezitten, maar ze zijn er wel: huizengroot en op zee, in de vele schepen die onze oceanen en zeeën afvaren. Ze varen op heavy fuel oil. Die mogen we beschouwen als de meest vuile stof die nog vloeibaar is om motoren op te laten draaien. Het is net geen teer. Tanken noemen ze in die branche bunkeren. De impact is gigantisch met een grote uitstoot van stikstof-, koolstof- en zwaveloxiden. Om je een idee te geven: The Guardian berekende enkele jaren geleden dat de vijftien grootste schepen meer zwavel- en stikstofuitstoot hebben dan alle wagens op de aarde samen. Het probleem is dus die motoren en de heavy fuel die ze doen draaien -- dag en nacht. En uiteraard is ook dit geen hernieuwbare brandstof.

Wat zwavel betreft is er met name in de Noordzee al een verplichting vanuit Europa om de zwavelemissie van zeeschepen te beperken. Maar buiten die zone doen en laten schepen wat ze willen en dus blijft de milieu-impact enorm.

Hebben per ton vracht zeeschepen de minste milieu-impact van alle modi voor massatransport, dan nog moeten we het probleem van de impact van zeeschepen benoemen en ook voor deze transportsector versneld en intensief naar duurzame oplossingen zoeken. Ook hier is nog veel winst te boeken.

Schepen kunnen op heel wat vlakken energie-efficiënter worden: minderbalastsystemen, LNG-aandrijving, uitstootwassers, beter ontworpen propellers en straalbuizen, betere verf voor de scheepsromp, kite-zeilen voor extra aandrijving, enzovoort. En ook walstroom zou nu eindelijk eens van wal mogen steken in de onze havens.

Begin dit jaar riep het IMF op om de CO2-uitstoot van zeeschepen te belasten. Ook het IMF ziet in dat deze transportmodus niet aan de zijlijn kan blijven dobberen. CO2 is niet hetzelfde als zwavel en stikstofoxiden. De CO2-uitstoot moet dringend naar beneden in het kader van de bestrijding van de klimaatopwarming. De andere soorten uitstoot hebben een zeer nefaste impact op de gezondheid van mensen. In het bijzonder van zij die in kust- en havenzones wonen.

Europa kan nu al voor alle Europese wateren (S)ECO, (Sulphur) Emission Control Area, invoeren. Zoals vermeld geldt dit nu al voor zwavel voor de Noordzee en de Baltische zee. Waarom niet heel Europa zo inkleuren? En voor meer dan alleen zwavel. De impact op de beslissingen van de reders zal noemenswaardig zijn. Overigens zal de International Maritime Organisation (het IMO is een VN-organisatie en regelt het internationale scheepstransport) wereldwijd van 2020 lage-zwavelbrandstof verplichten. Maar nogmaals: Europa kan hierin voorloper zijn en ook andere uitstootgassen aanpakken.

Maar los van dit laaghangend fruit -- de gezondheids- en milieuwinsten die te boeken zijn door de huidige schepen aan te passen: hoe kunnen we onze zeeschepen aanpakken zodat ze echt duurzaam de zeeën doorkruisen? Op hernieuwbare energiebronnen dus en dus in zijn geheel weg van motoren die heavy fuel of diesel verbranden. Valt er iets voor te zeggen dat we opnieuw de wind gaan gebruiken om schepen voort te stuwen? Is het mogelijk om elektrisch te gaan varen?

Er wordt momenteel onderzocht om schepen bijkomend voor te stuwen met een soort windrotormasten. Deze leveren ook elektrische energie en het belangrijkste daarbij is dat de windrichting onbelangrijk is. Zeilschepen kunnen namelijk niet tegen de wind in varen. Voor kleinere schepen worden nu pistes onderzocht die met een soort vlieger (kite) extra aandrijving krijgen. Of zonnepanelen op schepen leggen zodat ook een deel van de elektrische aandrijving zo kan worden opgewekt? Het zal waarschijnlijk een combinatie worden van verschillende oplossingen.

Samengevat: diesel en bij uitbreiding fossiele brandstoffen moeten de wereld uit. In de autowereld is de transitie ingezet, nu moet ook de scheepvaart volgen.

Deze tekst verscheen op 9 augustus 2017 als Oikos bijdrage voor de Doordenkers van Knack.be

 

Published in Opinie

 

De krantenkoppen zijn elk jaar hetzelfde: ‘Weer geen klimaatakkoord’, ‘Klimaattop eindigt in teleurstelling’, ‘Klimaattop is complete flop’. In december vindt de 21ste internationale klimaattop plaats in Parijs. Moeten we wachten op een akkoord, of wordt het tijd om als samenleving een eigen klimaatagenda op te stellen? Volgens Natalie Eggermont, voorzitster van Climate Express, is het tijd om massaal op straat te komen. Op 26 april gaat ze op Ecopolis in debat over de rol van burgers in de klimaatstrijd.

Natalie Eggermont is spoedarts, moraalfilosofe en klimaatactiviste. Twee jaar geleden was ze één van de organisatoren van de klimaattrein naar Warschau. Toen namen 750 Belgen een speciaal ingelegde trein naar de klimaattop in Warschau om er te manifesteren voor een klimaatakkoord. Nu is Eggermont voorzitster van Climate Express, een organisatie die 10.000 mensen vanuit België naar de klimaattop in Parijs wil brengen.

Wat is Climate Express?
Eggermont: “Climate Express is een groeiende vrijwilligersbeweging die streeft naar een daadkrachtige en solidaire aanpak van het klimaatprobleem. In december willen we 10.000 Belgen naar de volgende klimaattop in Parijs brengen met treinen, bussen en fietsen. In een gigantische klimaatmars kunnen we druk zetten op de politici die daar onderhandelen over een internationaal klimaatakkoord. Onze meerwaarde is dat wij een organisatie zijn die aan massamobilisatie doet, zo’n organisatie bestond nog niet echt in België.”

Vorig jaar namen 400.000 mensen deel aan de klimaatmars in New York. Toch bracht James Inhofe, Republikeinse voorzitter van een klimaatcommissie, een sneeuwbal mee naar de Senaat om te ontkennen dat de aarde opwarmt. Is zo’n klimaatmars dan wel zinvol?
Eggermont: “Ik denk dat de New York Climate March veel mensen geïnspireerd heeft. Het creëerde het gevoel dat de internationale klimaatbeweging bestaat en aan het groeien is. Daarop kunnen we verder bouwen. Maar de mars volstaat niet. Het is geen of-of-verhaal, maar een en-en-verhaal. Naast het op straat komen, moeten we ook bouwen aan concrete initiatieven van onderuit. Er wordt nog steeds vastgehouden aan fossiele systemen, terwijl er geen ruimte is voor bottom-up initiatieven. Overal zien we interessante initiatieven ontstaan, maar ze moeten een duwtje in de rug krijgen.”

Zullen politici het gevoel krijgen dat ze iets moeten doen omdat mensen massaal op straat komen? 
Eggermont: “Daar ben ik echt van overtuigd. De geschiedenis toont dat het kan. Acht uur werkdag, vakantie, stemrecht,… zijn niet uit de lucht gevallen. Het waren ook geen briljante ideeën van een politicus aan zijn bureau. Die veranderingen zijn er gekomen omdat mensen massaal op straat zijn gekomen. Ik heb soms het gevoel dat mensen dat vergeten zijn.”

Elk jaar opnieuw pleiten milieubewegingen voor een akkoord. Denk je dat er ooit verandering kan komen?
Eggermont: “Ik ben ervan overtuigd dat er verandering moet komen. Daar ben ik dag in dag uit mee bezig omdat ik daarin geloof. Het zal wel niet zonder slag of stoot gebeuren. Het gaat niet langer over een windmolen hier en een zonnepark daar, wel over veranderingen in de macht en economie. Die verandering zal er niet komen door het lief te vragen. Het zal moeilijk zijn, maar ik geloof erin.”

De kans is reëel dat er geen akkoord gesloten wordt. 
Eggermont: “Ik ben ervan overtuigd dat er een akkoord zal gesloten worden. Maar het zal niet ambitieus genoeg zijn, niet legaal bindend en niet sociaal- en internationaal rechtvaardig. Reden te meer dus om naar Parijs te gaan en dit moment te gebruiken om de klimaatbeweging te doen groeien. De klimaatstrijd gaan we niet winnen op die ene dag in Parijs. Het is iets dat op veel langere termijn zal moeten gebeuren. Ook al treedt het akkoord dat gesloten zal worden pas in werking in 2020, we moeten zowel nu als na Parijs actie nemen. Dit is een belangrijke stap in het uitbouwen van een beweging die echte verandering wil afdwingen.”

“Als de politiek geen beslissing neemt, dan wordt het tijd om het heft in eigen handen te nemen. We moeten nadenken over oplossingen en die zelf in gang zetten. Mensen weten goed wat ze niet willen, maar niet wat ze wel willen. Er is nood aan open en democratische debatten om na te denken over waar we naartoe willen met onze maatschappij. Als we onze richting bepaald hebben, moeten we politici onder druk zetten. Zodat zij naar ons luisteren in plaats van wij naar hen.”

Hoe zie je dit praktisch haalbaar als je bijvoorbeeld ziet hoeveel er al geïnvesteerd is door multinationals in grondstoffen die nog onder de grond zitten? Waarom zouden zij naar de bevolking luisteren?
Eggermont: “Multinationals zullen die investeringen uiteraard niet zomaar laten vallen. Dat is niet in het belang van zichzelf, van hun aandeelhouders en ook niet in het belang van de winst die ze willen maken. Alle beslissingen die nu in de maatschappij genomen worden, draaien om winst. Dat is een fundamenteel probleem dat we moeten veranderen met een radicale ommezwaai. Als maatschappij moeten we duidelijk maken dat het in ieders belang is dat de olie onder de grond blijft zitten. Een heel klein percentage wil die olie omdat ze er rijker van worden. De meerderheid wordt er armer van. Alleen maar als die meerderheid opstaat om het luid genoeg te zeggen, en te herhalen, kan er iets veranderen. Het zal niet vanzelf gaan.”

Als politici geen beslissingen nemen, is het dan tijd voor meer radicale actie, waar ook Naomi Klein in haar boek ‘No Time’ voor pleit?
Eggermont: “De tijd van niet-radicale actie ligt al lang achter ons. We staan op een tweesprong. Ofwel gooien we het over een andere boeg en kiezen we voor een maatschappij die sociaal en ecologisch rechtvaardig is. Dat is een radicale ommezwaai. Ofwel doen we verder zoals we bezig zijn. Dan brengt de klimaatsverandering een enorme verandering in ons leven teweeg en ook dat is een radicale ommezwaai.”

Hoe zie je de werking van Climate Express op lange termijn?
Eggermont: “We willen een beweging uitbouwen, en dat doe je niet op één dag. We gebruiken Parijs als een belangrijke stap hierin. Door laagdrempelig te zijn willen we mensen het gevoel geven dat ze gemakkelijk kunnen aansluiten.”

“Parijs is internationaal, maar daarnaast zien wij ook een rol voor België. Er zijn zoveel belangrijke dossiers in België, zoals toegang tot land voor kleine boeren, de energiekwestie rond kernenergie,… Dat zijn belangrijke onderwerpen waar er momenteel weinig maatschappelijk debat over is. Onze bedoeling is om met 10.000 mensen terug te keren uit Parijs en het volgende dossier op tafel te gooien.”

Op 26 april neemt Natalie Eggermont deel aan het klimaatdebat op Ecopolis. De kans dat politici niet tot een bindend klimaatakkoord komen in Parijs is reëel. Kan de samenleving een burgeragenda opstellen voor het klimaat? Eggermont gaat in debat met Katherine Richardson (Planetary Boundaries Report), Serge de Gheldere (Klimaatzaak), Stefan Aykut (Franse politicoloog) en Alhadi Agabeldour Adam (Soedanese mensenrechtenactivist en schrijver).

 

Published in Interview

Deze week verscheen een artikel in Nature Biotechnology* over transgene gewassen die hun eigen insecticiden produceren. Deze zijn enkel werkzaam, los van andere sociale en ecologische aspecten, als de schadelijke insecten niet resistent worden. Anders blijven de boeren spuiten op het veld. Voor vijf van de dertien belangrijkste schadelijke insecten is nu resistentie vastgesteld terwijl dat in 2005 nog maar een soort was. Resistentie treedt op na minder dan tien jaar. Deze nieuwe feiten doorprikken het sprookje van de Monsanto’s van deze wereld, dat hun gewassen minder insecticiden nodig hebben en resistentie kan voorkomen worden.

Published in Schrijversgemeenschap
dinsdag, 25 september 2012 11:56

Ik zong mee voor het klimaat

De dag na het succesvolle weekend van ‘Sing for the Climate’ stond er het opiniestuk ‘In naam van het klimaat, stop met zingen’ van filosoof Gert Goeminne in De Standaard (24/9). Zijn stuk was niet alleen wat zurig, maar ook provocatief geschreven. Scoren was blijkbaar de boodschap.

Published in Schrijversgemeenschap

In crisislanden als Spanje en Griekenland belast de import van fossiele brandstoffen en eindige grondstoffen fors de handelsbalans.

Onze ecologische systemen naderen het point of no return. En politici willen niet zien dat remedies voor de euro en de milieucrisis samen kunnen gaan. In Europa niet, en in Rio niet.

 

Published in Schrijversgemeenschap

 Zoals Nick Deschacht schrijft op de socialistische website Vonk, werpt de documentaire The Economics of Happiness een aantal fundamentele vragen op over het huidig economisch systeem. Dit leidt bij elke vertoning steevast tot interessante discussies. Het is fijn dat Deschacht dit onderschrijft, dat is trouwens ook de reden waarom we vanuit de groene denktank Oikos de film ondertitelden en promoten. Dit betekent echter niet dat we vanuit Oikos deze documentaire als zaligmakend beschouwen. Hij kent zeker zijn beperkingen, net zoals elk ander boek of documentaire trouwens. Zo ben ik het met Deschacht eens als hij schrijft dat de blik die de documentaire op het verleden hanteert, te idyllisch is.

Published in Schrijversgemeenschap
vrijdag, 27 april 2012 08:20

Kleine beschouwing verpakt

 Na een vergadering in Antwerpen stap ik een café binnen, de volgende meeting is pas binnen een uur een eindje verder. Altijd fijn verpozen in een onbekende plek, even de sfeer opsnuiven. Ik bestel een groene thee. De kleur past bij mijn ideologie, maar heeft er verder niks mee te maken. Groene thee is nu eenmaal gezonder dan zwarte thee. Antioxydanten weet u wel.

Published in Schrijversgemeenschap
donderdag, 12 januari 2012 10:01

Vertragen voor een overvloedig leven

 We kunnen er niet naast kijken: we moeten met zijn allen langer en harder werken en de economische groei terug aanzwengelen. Anders kunnen we de pensioenen niet betalen, de staatsschuld niet afbetalen en verdampt de welvaartstaat. Zo luidt toch het dominante discours. Het lijkt wel of er geen andere weg uit de huidige crisis is: iedereen harder werken, de economische motor sneller doen draaien. Nochtans geven nu ook mainsteam economen als Geert Noels toe dat het verder zetten van het huidig economisch model onhoudbaar is. 

Published in Schrijversgemeenschap
maandag, 21 november 2011 11:09

Grenzen aan de groei, 40 jaar later

Deze week is Dennis Meadows, auteur van het befaamde rapport Limits to Growth uit 1972, te gast in België. Een unieke gelegenheid om, veertig jaar later, na te gaan wat de relevantie is van dit zogenaamde rapport aan de Club van Rome.

 

 

Published in Schrijversgemeenschap
dinsdag, 18 oktober 2011 19:43

Groei zonder welvaart, of omgekeerd?

 Hoe geraken we uit de crisis: proberen opnieuw te groeien zoals we al decennia proberen? Of is er een alternatief? Een artikel naar aanleiding van de lezing die Tim Jackson, auteur van "Welvaart zonder Groei", op 17 oktober in Gent hield.

 

Wie de klassieke media volgt over de economische crisis, krijgt de laatste tijd twee boodschappen te horen. De tweeling luidt als volgt: we moeten alles in het werk stellen om de economische groeimotor terug aan de praat te krijgen, en we gaan (dan nog) met zijn allen fors verarmen. Samengevat dus: groei zonder welvaart.  Een weinig inspirerend of hoopvol perspectief.

De vraag is echter of we deze twee boodschappen zomaar voor waarheid moeten aannemen. Zijn er dan echt geen alternatieven denkbaar? In Welvaart zonder Groei ontplooit Tim Jackson een alternatief economisch model dat toont dat het wel degelijk anders kan. Maar laat ons eerst de dominante boodschappen kritisch doorlichten.

Published in Schrijversgemeenschap
Pagina 1 van 2

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.