logo

donderdag, 26 november 2015 15:52

De veredeling van prei door de Mechelse tuinder

Written by Willy Van Hoof
Rate this item
(3 votes)
Wanneer we vandaag een supermarkt binnen wandelen is het moeilijk om  uit de groenten- en fruitafdeling het seizoen af te leiden. Tomaten, komkommer, prei, kiwi’s of mango’s zijn het hele jaar door beschikbaar, vaak ook aan dezelfde prijs. Het is zo ver gekomen dat we vergeten zijn welke groenten en fruit bij welk seizoen horen en de bewuste consument vaak een groenten- en fruitkalender nodig heeft om te spieken tijdens de boodschappen. Willy Van Hoof maakte in de jaren 1970 de selectie van winterharde prei van nabij mee en vertelt het verhaal achter de prei die vandaag het hele jaar door, ook in de winter, in onze supermarkten ligt.

De veredeling van prei door de tuinders in het Mechelse rond 1970

Als men vandaag in het midden van de winter prei wenst te kopen voor consumptie is dit geen probleem. Onbewust vragen wij of nemen wij mooie, ranke, donkergroene prei uit de rekken, we betalen, gaan naar huis en kunnen genieten van een van onze lekkere groenten.

Tot rond 1970 moest men in de winter tevreden zijn met wat de markt kon aanbieden en bij een strenge winter kende het bovenstaand gebeuren dan ook een heel andere invulling. Prei was toen nog niet echt winterhard te noemen. En dit had zowel voor de tuinder als voor de consument bijzondere gevolgen. Het betekende dat, als er een strenge winter langskwam, de prei tot aan de grond afvroor. Het witte deel van de plant bleef rustig in de grond zitten en wachtte tot wanneer het beter weer werd om weer groen op te kunnen schieten. Een wit flosje toornde ondertussen boven de grond als enige restant van de eens zo mooie groene prei. Voor de handel was dit erg negatief. De prei die na een dooiperiode nog moest wachten op beter weer om weer groen op te schieten, bleek niet verkoopbaar. De consument wou die rare witte prei met dat wit gebleekt flosje er bovenop niet kopen. Het leek wel alsof die op een stort was opgeraapt, met water gespoeld en dan aan hen aangeboden. Als de prei weer van groen opschoot, kwam een grote hoeveelheid prei op een korte periode op de markt en kelderden de prijzen wegens overaanbod. Er was meestal in diezelfde periode ook haast bij want vanaf ongeveer begin mei schoot winterprei in zaad en dan was die helemaal niets meer waard. De zaadsteel die in het midden groeide, verknoeide op korte tijd de smaak. Hoe kon deze problematiek worden opgelost?

De tuinders uit het Mechelse, die toen nog voor een groot deel uit vollegrondtuinders bestonden, vroegen aan de Nederlandse zaadhandelaars om een meer winterharde preizaadselectie te kunnen leveren. Die beloofden beterschap, maar het lukte niet om aan de vraag van de tuinders te voldoen. Het probleem bleef nog enkele jaren bestaan tot plots, alsof het op voorhand was afgesproken, een aantal tuinders begonnen met preizaad te kweken. Een of twee jaar later deed zowat iedere tuinder hetzelfde. Zij selecteerden uit ongeveer een hectare prei een tiental planten die, na een vorstperiode, toch nog een beetje groen overhielden en kweekten hiermee zaden. Het volgende jaar zaaiden ze die en herhaalden ze hun wijze van selecteren. Na een viertal jaar hadden zij hierdoor een quasi winterharde prei geselecteerd die donkerder groen was dan de preisoorten van voordien.

De zaadtelers in Nederland hadden om commerciële redenen enkel de mogelijkheid om aan negatieve zaadselectie te doen. Zij haalden uit hun veld prei enkel de minst goede planten er uit die ze vernietigde en kweekten vervolgens zaad met al de prei die in de grond bleef staan. Zo hadden zij een heel grote zaadproductie maar de selectie gebeurde traag. De Mechelse tuinders hadden echter een positieve selectie doorgevoerd. Zij kweekten zaden met enkel en alleen de allerbeste planten van hun veld. Zo gaat de selectie veel sneller naar zijn gesteld doel toe. De “vergroening” van de bladeren nam zo elk nieuw selectiejaar met grote schreden toe.

Nu had de zaadhandel een probleem, want zij verkochten in die jaren haast geen preizaad meer en het liet voorzien dat ze het ook niet meer zouden kunnen doen gelet op de eigen productie van de tuinders. Die verkochten ondertussen ook voorraden zaden aan collega tuinders die nog niet over een goede selectie beschikten. De zaadhandel wou ingrijpen en contacteerden zelf aan aantal tuinders in het Mechelse en vroegen hen om hun volledig veld prei - en dat kon toen één tot anderhalve hectare groot zijn - aan hen te verkopen. Zij waren bereid om een erg hoog bedrag hiervoor te betalen zodat zij weer met deze nieuwe winterharde prei konden verder telen. De bedragen die zij hiervoor uittrokken waren veel hoger dan wat de prei op de courante markt zou kunnen opbrengen. Zo konden zij een aantal van de beste tuinders overtuigen om die winter geen prei te verkopen via een afzetkanaal, maar wel aan de zaadhandel. Het was een onvoorziene droom voor deze mensen. Zij moesten die winter geen prei “met de hand uitsteken” (de eerste preilichters om prei “uit te rijden” met een tractor kwamen toen pas op), ze hoefden geen koude te leiden bij het zogenaamde kuisen van de prei en ze moesten niet naar markt of veiling voor verkoop.

Zo ontstond rond 1970 een winterharde prei in het Mechelse. De prei in het Mechelse leverde hierdoor wellicht de “stamouders” van alle winterharde prei die nadien werd geselecteerd.

 

Read 2630 times Last modified on zondag, 13 december 2015 13:58

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.