logo

%AM, %14 %418 %2017 %09:%dec

Naar nergens vliegen

Ja, we kunnen aan onze kinderen zeggen dat er hoop is. Maar dan moeten we het toch eens gaan hebben over vliegen. Er bestaat geen universeel recht op zoveel vliegen als je zelf wilt tegen een zo laag mogelijke prijs. Misschien zou er wel een recht op hoop mogen zijn… Onlangs had ik de eer om een gastcollege te mogen geven aan een groep fijne studenten. Ik had het over economische groei, en de ecologische en sociale problemen van dat concept. Het is in wezen een heel eenvoudige waarheid: op een begrensde planeet kun je niet onbegrensd groeien. We willen onszelf heel erg graag wijsmaken dat het kan. Het zou in een aantal opzichten ook wel handig zijn als het zou kunnen…

Als je de taart steeds groter zou kunnen maken, zou je de armen rijker kunnen maken zonder de rijken armer te moeten maken. Wie armer is, wil graag de symbolen van wie rijker is. Naarmate in landen de middenklasse groeit, stijgt bijvoorbeeld het vleesverbruik. Dat was het op zich goed verklaarbare idee van het biefstukkensocialisme. Ook de gewone man of vrouw moest in staat zijn om liefst voor weinig geld regelmatig een stuk vlees te eten. Toen mijn grootouders klein waren, was het heel normaal dat men niet elke dag vlees at. Toen ik kind was, was het bijna een ideaal geworden om elke dag vlees te kunnen eten.

De schaduwkant van het biefstukkensocialisme

De manier waarop dat ideaal is nagestreefd, heeft echter een schaduwkant. Zoveel mogelijk zo goedkoop mogelijk vlees produceren heeft gezorgd voor een enorme milieu-impact, gezondheidsproblemen, eindeloos veel dierenleed, boeren die tegen bijna onmogelijke voorwaarden moeten proberen een inkomen te verwerven, gebruik van miljoenen hectaren grond aan de andere kant van de wereld…

Het streven om een bepaald welvaartsniveau binnen ieders bereik te brengen was begrijpelijk en terecht, maar de weg die ervoor is gekozen, zorgt voor immense ecologische problemen die vooral de meest kwetsbaren treffen. Hoewel het op korte termijn anders lijkt, is het willen oplossen van de ongelijkheid door een politiek van massieve globale economische groei op langere termijn vooral ten nadele van de meest kwetsbaren. Vroeger noemden we onszelf de ontwikkelde landen. Jarenlang hebben we een welbepaald welvaartsideaal voorgehouden als de na te streven weg bij uitstek. Nu echter die landen die we vroeger onderontwikkeld noemden ook mee op die weg willen, stellen ze vast dat de planeet als het ware al op is. Dat conflict tussen het ‘recht op ontwikkeling’ en het verondersteld ‘verworven’ recht op een welbepaalde levensstijl stelt zich keihard in de klimaatonderhandelingen. Landen in het Zuiden staan voor pijnlijke dilemma’s: ze willen hun bevolking uitzicht kunnen geven op meer welvaart, maar weten tegelijk ook dat de gemakkelijke fossiele weg tot een klimaatramp zal leiden.

Vliegen is olifant in de kamer

Na de les kwam een van de studenten bezorgd naar me toe. Ze bleef maar doorvragen over wat de gevolgen van de klimaatverandering concreet zullen zijn voor haar generatie. Het zou gemakkelijk zijn op zo’n moment te sussen. Zeggen dat het allemaal nog wel mee zal vallen, dat ‘ze’ zeker nog wel een oplossing gaan vinden, dat het menselijk vernuft ongetwijfeld groot genoeg zal zijn om tijdig een en ander te keren. Ik kan dat niet.

Onze jonge mensen verdienen de waarheid, én ze verdienen een perspectief op hoop. Ze verdienen het dat de mensen die nu aan de knoppen zitten doortastende maatregelen nemen waarvan de gevolgen nu al gedragen worden, en niet in de nabije toekomst. En zo komen we bij een van die olifanten in de kamer: reizen per vliegtuig. In het klimaatakkoord van Parijs zitten nog altijd geen bindende afspraken voor de luchtvaart. Ze gaan zichzelf wel reguleren. Dat wil in de praktijk zeggen dat ze zichzelf en ons willen wijsmaken dat de luchtvaart nog spectaculair kan groeien en dat we dat enkel met technologische maatregelen gaan oplossen. Een Nederlandse onderzoeker heeft dat alles onlangs eens allemaal op een rijtje gezet. Als we op alle andere terreinen goed ons best doen zal tegen 2080 de uitstoot van de luchtvaart al groter zijn dan de rest van de wereld. Tegen het einde van deze eeuw zullen we, binnen de huidige afspraken en verwachtingen, vijftienmaal zoveel reizigerskilometers hebben. Om de doelstellingen van Parijs te halen zijn reducties van meer dan 95 procent nodig. De uitstoot van de luchtvaart zou echter nog vervijfvoudigen. Luchtvaartorganisaties gaan uit van een verdubbeling van het aantal passagiers tegen 2030, wat tegen 2100 neerkomt op maal twintig.

CO2 is noch links noch rechts

De cijfers illustreren op zich al de immense absurditeit van het geloof dat we de wereld kunnen aanpassen aan onze verlangens, in plaats van omgekeerd. Ze geven meteen ook het sociale dilemma weer. Want vliegen staat natuurlijk symbool voor een bepaalde levensstijl, voor het binnen bereik komen van allerlei bijzondere dingen. Als je kritiek geeft op de goedkope vliegreizen, krijg je al snel als antwoord dat die opmerking asociaal is. ‘Nu armere mensen eindelijk zelf ook het vliegtuig kunnen nemen, mag het niet meer.’ Die opmerking is op zich begrijpelijk, maar daarom is het antwoord nog niet dat het goed is om door te gaan met die goedkope vluchten (of met goedkope biefstukken). Is de sociale kwestie dat de armen nog niet genoeg vliegen, of is de sociale kwestie dat de rijken te veel vliegen?

Hoe langer je die vraag voor je uitschuift door te blijven inzetten op een naïef geloof in voortdurende economische groei, hoe minder ecologische ruimte er over zal blijven en hoe scherper het conflict zal worden tussen rijk en arm. Die woorden rijk en arm zijn in zekere zin ook nog te gemakkelijk, want rijk zijn altijd ‘de anderen’, wij niet natuurlijk. Verander rijk door ecologisch gulzig en denk in mondiaal perspectief, en dan wordt het ingewikkelder. Vanuit de lucht gezien is er in zekere zin geen verschil tussen ‘linkse of rechtse’ CO2. Maar hier op aarde maakt het wel verschil uit hoe we de beschikbare planetaire ruimte verdelen. En dus moet je jezelf onaangename vragen stellen.

Toeristen vs Reizigers

Heel wat mensen uit de middenklasse dragen duurzame waarden uit, zijn progressief, verplaatsen zich met de fiets, eten veggie, …. maar hebben in de feiten toch nog een grote voetafdruk, door hun vliegreizen. Veel mensen zijn kosmopolitisch georiënteerd -wat heel goed is natuurlijk- en beschouwen zichzelf niet als toeristen, maar als ‘reizigers.’ Ze doen ervaringen op, ze leren andere culturen kennen. Allemaal prima op zich. Het kan best zijn dat die reizen ons echt gelukkig maken, ons echt tot een betere mens maken, ons verdraagzamer en nobeler maken, zelfs dat verandert uiteindelijk niets aan de vaststelling dat die voetafdruk te groot is.

Ik wil vooral niemand met de vinger wijzen, en ik gun iedereen al die geweldige verrijkende ervaringen. Maar de planetaire waarheid heeft ook rechten, anders zadelen we onze kinderen en kleinkinderen met een nog groter probleem op.

Over de planetaire grenzen

De Nederlandse onderzoeker ziet als enige oplossing om het vliegen fors duurder te maken. Je zou dat eigenlijk moeten combineren met een soort individueel CO2-recht. Wie niet vliegt, zou dat kunnen verkopen aan anderen. Maar het dilemma is duidelijk. Het is in wezen onrechtvaardig dat wie nu arm is, niet meer zal kunnen wat anderen, gulzigen, wel hebben kunnen doen.  We zijn ondertussen echter zo ver over de planetaire grenzen gegaan dat daaraan niet meer te ontsnappen valt. We kunnen alleen eerlijk verdelen wat er nog is, binnen de grenzen. Dat is dus praten over genoeg, in plaats van steeds meer. Iets kan pas een recht zijn als het uitbreidbaar is naar iedereen. Zoveel vliegen als je zelf wilt, tegen een zo laag mogelijke prijs, kan geen universeel recht zijn. Een rechtvaardige welvaart binnen planetaire grenzen, volhoudbaar ook voor de volgende generaties, dat kan wel een recht zijn. Het is niet eenvoudig om dat op een eerlijke manier uit te leggen aan de jongeren die nu studeren. (Dat blijkt ook uit de antwoorden van de onderzoekers in dit filmpje.) Maar deel kunnen zijn van de oplossing, en dat in tijden met naast uitdagingen ook immense mogelijkheden, dat is toch beter dan je ogen te sluiten. 

Ik heb niet zoveel met een vals optimisme, maar die jonge studente verdient het dat we alles doen wat mogelijk is om haar recht op hoop te garanderen.

Jan Mertens voor de Column van MO magazine op 11 december 2017.

Published in Column

Het zou naïef zijn om te beweren dat de noodzakelijke transitie naar duurzame wagens al volop op de rails staat, maar het ziet er wel steeds meer naar uit dat de elektrische wagen zal doorbreken. Niet onbelangrijk in deze context is dieselgate. Dieselwagens stonden al lang bekend als de meest vervuilende broertje uit het autoaanbod, maar met dieselgate werd pijnlijk duidelijk dat de milieuwaarden van deze motoren nog veel slechter zijn dan werd aangenomen. Dat sloeg het laatste restje respijt voor de dieselwagen weg. Dit alles kan de introductie van de elektrische wagens versnellen. Een versnelling die broodnodig is. Fijn stof kost de Vlaming op dit moment gemiddeld al een levensjaar. En dan zwijgen we nog van de CO2-uitstoot van deze per definitie niet-hernieuwbare brandstof.

Uiteraard, elektrische wagens gaan het mobiliteitsprobleem niet oplossen en ook deze wagens hebben een noemenswaardige uitstoot van fijn stof, maar auto's zullen niettemin best elektrisch zijn.

Dat enkele grotere producenten -- door dieselgate bewogen -- nu sneller de kaart van de elektrische motor zullen trekken, is hoopgevend. Tesla brengt nu al minder dure elektrische modellen op de markt. Verder zijn er ook verschillende constructeurs die de eerstkomende jaren willen inzetten op hybride wagens. Daarmee is er licht aan het einde van de autotunnel, maar we zijn er nog niet.

Er draaien elders nog zeer vervuilende motoren. We zien ze niet op onze dagelijks rondje filezitten, maar ze zijn er wel: huizengroot en op zee, in de vele schepen die onze oceanen en zeeën afvaren. Ze varen op heavy fuel oil. Die mogen we beschouwen als de meest vuile stof die nog vloeibaar is om motoren op te laten draaien. Het is net geen teer. Tanken noemen ze in die branche bunkeren. De impact is gigantisch met een grote uitstoot van stikstof-, koolstof- en zwaveloxiden. Om je een idee te geven: The Guardian berekende enkele jaren geleden dat de vijftien grootste schepen meer zwavel- en stikstofuitstoot hebben dan alle wagens op de aarde samen. Het probleem is dus die motoren en de heavy fuel die ze doen draaien -- dag en nacht. En uiteraard is ook dit geen hernieuwbare brandstof.

Wat zwavel betreft is er met name in de Noordzee al een verplichting vanuit Europa om de zwavelemissie van zeeschepen te beperken. Maar buiten die zone doen en laten schepen wat ze willen en dus blijft de milieu-impact enorm.

Hebben per ton vracht zeeschepen de minste milieu-impact van alle modi voor massatransport, dan nog moeten we het probleem van de impact van zeeschepen benoemen en ook voor deze transportsector versneld en intensief naar duurzame oplossingen zoeken. Ook hier is nog veel winst te boeken.

Schepen kunnen op heel wat vlakken energie-efficiënter worden: minderbalastsystemen, LNG-aandrijving, uitstootwassers, beter ontworpen propellers en straalbuizen, betere verf voor de scheepsromp, kite-zeilen voor extra aandrijving, enzovoort. En ook walstroom zou nu eindelijk eens van wal mogen steken in de onze havens.

Begin dit jaar riep het IMF op om de CO2-uitstoot van zeeschepen te belasten. Ook het IMF ziet in dat deze transportmodus niet aan de zijlijn kan blijven dobberen. CO2 is niet hetzelfde als zwavel en stikstofoxiden. De CO2-uitstoot moet dringend naar beneden in het kader van de bestrijding van de klimaatopwarming. De andere soorten uitstoot hebben een zeer nefaste impact op de gezondheid van mensen. In het bijzonder van zij die in kust- en havenzones wonen.

Europa kan nu al voor alle Europese wateren (S)ECO, (Sulphur) Emission Control Area, invoeren. Zoals vermeld geldt dit nu al voor zwavel voor de Noordzee en de Baltische zee. Waarom niet heel Europa zo inkleuren? En voor meer dan alleen zwavel. De impact op de beslissingen van de reders zal noemenswaardig zijn. Overigens zal de International Maritime Organisation (het IMO is een VN-organisatie en regelt het internationale scheepstransport) wereldwijd van 2020 lage-zwavelbrandstof verplichten. Maar nogmaals: Europa kan hierin voorloper zijn en ook andere uitstootgassen aanpakken.

Maar los van dit laaghangend fruit -- de gezondheids- en milieuwinsten die te boeken zijn door de huidige schepen aan te passen: hoe kunnen we onze zeeschepen aanpakken zodat ze echt duurzaam de zeeën doorkruisen? Op hernieuwbare energiebronnen dus en dus in zijn geheel weg van motoren die heavy fuel of diesel verbranden. Valt er iets voor te zeggen dat we opnieuw de wind gaan gebruiken om schepen voort te stuwen? Is het mogelijk om elektrisch te gaan varen?

Er wordt momenteel onderzocht om schepen bijkomend voor te stuwen met een soort windrotormasten. Deze leveren ook elektrische energie en het belangrijkste daarbij is dat de windrichting onbelangrijk is. Zeilschepen kunnen namelijk niet tegen de wind in varen. Voor kleinere schepen worden nu pistes onderzocht die met een soort vlieger (kite) extra aandrijving krijgen. Of zonnepanelen op schepen leggen zodat ook een deel van de elektrische aandrijving zo kan worden opgewekt? Het zal waarschijnlijk een combinatie worden van verschillende oplossingen.

Samengevat: diesel en bij uitbreiding fossiele brandstoffen moeten de wereld uit. In de autowereld is de transitie ingezet, nu moet ook de scheepvaart volgen.

Deze tekst verscheen op 9 augustus 2017 als Oikos bijdrage voor de Doordenkers van Knack.be

 

Published in Opinie

 

De krantenkoppen zijn elk jaar hetzelfde: ‘Weer geen klimaatakkoord’, ‘Klimaattop eindigt in teleurstelling’, ‘Klimaattop is complete flop’. In december vindt de 21ste internationale klimaattop plaats in Parijs. Moeten we wachten op een akkoord, of wordt het tijd om als samenleving een eigen klimaatagenda op te stellen? Volgens Natalie Eggermont, voorzitster van Climate Express, is het tijd om massaal op straat te komen. Op 26 april gaat ze op Ecopolis in debat over de rol van burgers in de klimaatstrijd.

Natalie Eggermont is spoedarts, moraalfilosofe en klimaatactiviste. Twee jaar geleden was ze één van de organisatoren van de klimaattrein naar Warschau. Toen namen 750 Belgen een speciaal ingelegde trein naar de klimaattop in Warschau om er te manifesteren voor een klimaatakkoord. Nu is Eggermont voorzitster van Climate Express, een organisatie die 10.000 mensen vanuit België naar de klimaattop in Parijs wil brengen.

Wat is Climate Express?
Eggermont: “Climate Express is een groeiende vrijwilligersbeweging die streeft naar een daadkrachtige en solidaire aanpak van het klimaatprobleem. In december willen we 10.000 Belgen naar de volgende klimaattop in Parijs brengen met treinen, bussen en fietsen. In een gigantische klimaatmars kunnen we druk zetten op de politici die daar onderhandelen over een internationaal klimaatakkoord. Onze meerwaarde is dat wij een organisatie zijn die aan massamobilisatie doet, zo’n organisatie bestond nog niet echt in België.”

Vorig jaar namen 400.000 mensen deel aan de klimaatmars in New York. Toch bracht James Inhofe, Republikeinse voorzitter van een klimaatcommissie, een sneeuwbal mee naar de Senaat om te ontkennen dat de aarde opwarmt. Is zo’n klimaatmars dan wel zinvol?
Eggermont: “Ik denk dat de New York Climate March veel mensen geïnspireerd heeft. Het creëerde het gevoel dat de internationale klimaatbeweging bestaat en aan het groeien is. Daarop kunnen we verder bouwen. Maar de mars volstaat niet. Het is geen of-of-verhaal, maar een en-en-verhaal. Naast het op straat komen, moeten we ook bouwen aan concrete initiatieven van onderuit. Er wordt nog steeds vastgehouden aan fossiele systemen, terwijl er geen ruimte is voor bottom-up initiatieven. Overal zien we interessante initiatieven ontstaan, maar ze moeten een duwtje in de rug krijgen.”

Zullen politici het gevoel krijgen dat ze iets moeten doen omdat mensen massaal op straat komen? 
Eggermont: “Daar ben ik echt van overtuigd. De geschiedenis toont dat het kan. Acht uur werkdag, vakantie, stemrecht,… zijn niet uit de lucht gevallen. Het waren ook geen briljante ideeën van een politicus aan zijn bureau. Die veranderingen zijn er gekomen omdat mensen massaal op straat zijn gekomen. Ik heb soms het gevoel dat mensen dat vergeten zijn.”

Elk jaar opnieuw pleiten milieubewegingen voor een akkoord. Denk je dat er ooit verandering kan komen?
Eggermont: “Ik ben ervan overtuigd dat er verandering moet komen. Daar ben ik dag in dag uit mee bezig omdat ik daarin geloof. Het zal wel niet zonder slag of stoot gebeuren. Het gaat niet langer over een windmolen hier en een zonnepark daar, wel over veranderingen in de macht en economie. Die verandering zal er niet komen door het lief te vragen. Het zal moeilijk zijn, maar ik geloof erin.”

De kans is reëel dat er geen akkoord gesloten wordt. 
Eggermont: “Ik ben ervan overtuigd dat er een akkoord zal gesloten worden. Maar het zal niet ambitieus genoeg zijn, niet legaal bindend en niet sociaal- en internationaal rechtvaardig. Reden te meer dus om naar Parijs te gaan en dit moment te gebruiken om de klimaatbeweging te doen groeien. De klimaatstrijd gaan we niet winnen op die ene dag in Parijs. Het is iets dat op veel langere termijn zal moeten gebeuren. Ook al treedt het akkoord dat gesloten zal worden pas in werking in 2020, we moeten zowel nu als na Parijs actie nemen. Dit is een belangrijke stap in het uitbouwen van een beweging die echte verandering wil afdwingen.”

“Als de politiek geen beslissing neemt, dan wordt het tijd om het heft in eigen handen te nemen. We moeten nadenken over oplossingen en die zelf in gang zetten. Mensen weten goed wat ze niet willen, maar niet wat ze wel willen. Er is nood aan open en democratische debatten om na te denken over waar we naartoe willen met onze maatschappij. Als we onze richting bepaald hebben, moeten we politici onder druk zetten. Zodat zij naar ons luisteren in plaats van wij naar hen.”

Hoe zie je dit praktisch haalbaar als je bijvoorbeeld ziet hoeveel er al geïnvesteerd is door multinationals in grondstoffen die nog onder de grond zitten? Waarom zouden zij naar de bevolking luisteren?
Eggermont: “Multinationals zullen die investeringen uiteraard niet zomaar laten vallen. Dat is niet in het belang van zichzelf, van hun aandeelhouders en ook niet in het belang van de winst die ze willen maken. Alle beslissingen die nu in de maatschappij genomen worden, draaien om winst. Dat is een fundamenteel probleem dat we moeten veranderen met een radicale ommezwaai. Als maatschappij moeten we duidelijk maken dat het in ieders belang is dat de olie onder de grond blijft zitten. Een heel klein percentage wil die olie omdat ze er rijker van worden. De meerderheid wordt er armer van. Alleen maar als die meerderheid opstaat om het luid genoeg te zeggen, en te herhalen, kan er iets veranderen. Het zal niet vanzelf gaan.”

Als politici geen beslissingen nemen, is het dan tijd voor meer radicale actie, waar ook Naomi Klein in haar boek ‘No Time’ voor pleit?
Eggermont: “De tijd van niet-radicale actie ligt al lang achter ons. We staan op een tweesprong. Ofwel gooien we het over een andere boeg en kiezen we voor een maatschappij die sociaal en ecologisch rechtvaardig is. Dat is een radicale ommezwaai. Ofwel doen we verder zoals we bezig zijn. Dan brengt de klimaatsverandering een enorme verandering in ons leven teweeg en ook dat is een radicale ommezwaai.”

Hoe zie je de werking van Climate Express op lange termijn?
Eggermont: “We willen een beweging uitbouwen, en dat doe je niet op één dag. We gebruiken Parijs als een belangrijke stap hierin. Door laagdrempelig te zijn willen we mensen het gevoel geven dat ze gemakkelijk kunnen aansluiten.”

“Parijs is internationaal, maar daarnaast zien wij ook een rol voor België. Er zijn zoveel belangrijke dossiers in België, zoals toegang tot land voor kleine boeren, de energiekwestie rond kernenergie,… Dat zijn belangrijke onderwerpen waar er momenteel weinig maatschappelijk debat over is. Onze bedoeling is om met 10.000 mensen terug te keren uit Parijs en het volgende dossier op tafel te gooien.”

Op 26 april neemt Natalie Eggermont deel aan het klimaatdebat op Ecopolis. De kans dat politici niet tot een bindend klimaatakkoord komen in Parijs is reëel. Kan de samenleving een burgeragenda opstellen voor het klimaat? Eggermont gaat in debat met Katherine Richardson (Planetary Boundaries Report), Serge de Gheldere (Klimaatzaak), Stefan Aykut (Franse politicoloog) en Alhadi Agabeldour Adam (Soedanese mensenrechtenactivist en schrijver).

 

Published in Interview

Deze week verscheen een artikel in Nature Biotechnology* over transgene gewassen die hun eigen insecticiden produceren. Deze zijn enkel werkzaam, los van andere sociale en ecologische aspecten, als de schadelijke insecten niet resistent worden. Anders blijven de boeren spuiten op het veld. Voor vijf van de dertien belangrijkste schadelijke insecten is nu resistentie vastgesteld terwijl dat in 2005 nog maar een soort was. Resistentie treedt op na minder dan tien jaar. Deze nieuwe feiten doorprikken het sprookje van de Monsanto’s van deze wereld, dat hun gewassen minder insecticiden nodig hebben en resistentie kan voorkomen worden.

Published in Schrijversgemeenschap
%AM, %25 %539 %2012 %11:%sept

Ik zong mee voor het klimaat

De dag na het succesvolle weekend van ‘Sing for the Climate’ stond er het opiniestuk ‘In naam van het klimaat, stop met zingen’ van filosoof Gert Goeminne in De Standaard (24/9). Zijn stuk was niet alleen wat zurig, maar ook provocatief geschreven. Scoren was blijkbaar de boodschap.

Published in Schrijversgemeenschap

In crisislanden als Spanje en Griekenland belast de import van fossiele brandstoffen en eindige grondstoffen fors de handelsbalans.

Onze ecologische systemen naderen het point of no return. En politici willen niet zien dat remedies voor de euro en de milieucrisis samen kunnen gaan. In Europa niet, en in Rio niet.

 

Published in Schrijversgemeenschap

 Zoals Nick Deschacht schrijft op de socialistische website Vonk, werpt de documentaire The Economics of Happiness een aantal fundamentele vragen op over het huidig economisch systeem. Dit leidt bij elke vertoning steevast tot interessante discussies. Het is fijn dat Deschacht dit onderschrijft, dat is trouwens ook de reden waarom we vanuit de groene denktank Oikos de film ondertitelden en promoten. Dit betekent echter niet dat we vanuit Oikos deze documentaire als zaligmakend beschouwen. Hij kent zeker zijn beperkingen, net zoals elk ander boek of documentaire trouwens. Zo ben ik het met Deschacht eens als hij schrijft dat de blik die de documentaire op het verleden hanteert, te idyllisch is.

Published in Schrijversgemeenschap
%AM, %27 %388 %2012 %08:%apr

Kleine beschouwing verpakt

 Na een vergadering in Antwerpen stap ik een café binnen, de volgende meeting is pas binnen een uur een eindje verder. Altijd fijn verpozen in een onbekende plek, even de sfeer opsnuiven. Ik bestel een groene thee. De kleur past bij mijn ideologie, maar heeft er verder niks mee te maken. Groene thee is nu eenmaal gezonder dan zwarte thee. Antioxydanten weet u wel.

Published in Schrijversgemeenschap
%AM, %12 %459 %2012 %10:%jan

Vertragen voor een overvloedig leven

 We kunnen er niet naast kijken: we moeten met zijn allen langer en harder werken en de economische groei terug aanzwengelen. Anders kunnen we de pensioenen niet betalen, de staatsschuld niet afbetalen en verdampt de welvaartstaat. Zo luidt toch het dominante discours. Het lijkt wel of er geen andere weg uit de huidige crisis is: iedereen harder werken, de economische motor sneller doen draaien. Nochtans geven nu ook mainsteam economen als Geert Noels toe dat het verder zetten van het huidig economisch model onhoudbaar is. 

Published in Schrijversgemeenschap
%AM, %21 %506 %2011 %11:%nov

Grenzen aan de groei, 40 jaar later

Deze week is Dennis Meadows, auteur van het befaamde rapport Limits to Growth uit 1972, te gast in België. Een unieke gelegenheid om, veertig jaar later, na te gaan wat de relevantie is van dit zogenaamde rapport aan de Club van Rome.

 

 

Published in Schrijversgemeenschap
Pagina 1 van 2

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.