logo

maandag, 04 mei 2015 07:51

Gent munt uit met Torekes

Written by Lauranne Nijs
Rate this item
(2 votes)

Buurtmunt het ”Toreke” toont in een achtergestelde wijk in Gent de transformatieve kracht van alternatieve muntsystemen.

Ilias Cosé, een guitige zestiger, stapt op woensdagochtend met zelfverzekerde tred mijn richting uit. Hij draagt een losse zwarte pullover met het opschrift “De Site”. De Site is een Gents buurtplein in de superdiverse en sociaaleconomisch achtergestelde wijk Rabot-Blaisantvest waar een alternatief muntsysteem actief is. Buurtbewoners van verschillende afkomst, religie en gender komen samen om een centje bij te verdienen en om nieuwe mensen te ontmoeten.

De Site is een voormalig leeg fabrieksterrein dat nu vol met groentetuintjes, serres en containers staat. Er heerst een uitgelaten sfeer. Kinderen helpen in de moestuin, serres worden opgezet en zo nu en dan hoor je iemand luidkeels bulderlachen. Cosé is al enkele jaren vrijwilliger op de Site, want ook hij geniet van de sociale contacten en kan de inkomensverhoging goed gebruiken: “Ik heb maar 20 euro per week omwille van schuldbemiddeling. Als ik 4 uur werk op de Site, verdien ik 10 euro. Voor mij maakt dat extraatje het verschil uit tussen eten of geen eten.”

Een pasmunt voor buurt-, buren- en milieuzorg

Het was in november 2010 dat de buurtmunt het Toreke het licht zag in de armste wijk van Vlaanderen. Het Toreke, genoemd naar de grote woontorens in de wijk, is een complementaire munt. De invoering van het muntsysteem ontstond als een experiment van Netwerk Vlaanderen in opdracht van de Vlaamse minister van Werk en Sociale Economie. Netwerk Vlaanderen, nu FairFin, stimuleert banken en individuen om anders met geld om te gaan. Doel van het Toreke is sociale stijging te bevorderen door het belonen van vrijwilligerswerk door buurtbewoners.

Iedereen uit het Rabot kan Torekes verdienen, maar in de praktijk nemen vooral bewoners met veel tijd en weinig geld deel aan het initiatief. Voorbeelden zijn klussen tijdens de werknamiddagen op de Site, overschakelen op “groene” stroom, petanquebanen onderhouden, bakfietsdelen of boodschappen doen voor een buur. Kortom: het Toreke beloont inzet voor de buurt, de buren en het milieu.

De munt wordt in omloop gebracht door het Torekesloket op een manier die lokale en duurzame consumptie stimuleert. 10 Torekes hebben een waarde van 1 euro en de richtlijn is dat inzet voor de wijk per uur 25 Torekes oplevert, een bescheiden 2,50 euro. Alles valt daarbij onder de vrijwilligerswetgeving. De verdiende Torekes worden uitgedeeld aan het loket en ze kunnen ook ingeruild worden voor een ritje met de bus, vuilniszakken, cinematickets et cetera.

Een complementair muntsysteem betekent niet dat de euro wordt vervangen. Wel zijn deze munten een aanvulling om te beantwoorden aan de specifieke sociale noden van de wijk. Zo kan een wijk een buurtmunt inschakelen om een boost te geven aan de culturele sector. Of kan ze beslissen dat iedere buurtbewoner een deel van zijn belastingen in de alternatieve munt betaalt. In het geval van de Torekes zorgt de munt voor een meer sociale en milieuvriendelijke wijk.

De ”niet-activeerbaren” activeren

Via het Toreke wordt meer aandacht besteed aan een vertrouwensvolle en gelijkwaardige behandeling van burgers: “Wij maken geen onderscheid tussen de deelnemers. Bij ons maakt het niet uit hoe goed of hoe snel je iets doet, zolang je maar je best doet”, zegt Marika Laureyns, een jonge twintiger met economische achtergrond en verantwoordelijke van het project. Ook biedt het alternatieve muntsysteem meer ruimte voor zelfontplooiing en werk op maat. Zo is de Turkse gemeenschap bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de volkstuintjes en de stadsakkers, want ze zijn voor een groot deel afkomstig uit een landbouwstreek.

De werking van de Torekes schijnt zaken te onthullen waar de reguliere economie blind voor blijft. Volgens Laureyns stelt een alternatief muntsysteem vraagtekens bij de manier waarop onze arbeid functioneert: “Ik vind het hallucinant hoeveel mensen wij kunnen activeren die door de overheid en andere organisaties de stempel ‘niet activeerbaar voor de arbeidsmarkt’ krijgen.” Volgens statistieken bereikte de buurt dankzij de Torekes in korte tijd drie keer meer dan ze met hetzelfde budget in euro’s mogelijk had geacht. Omwille van het hoera-verhaal van de Torekes, overweegt men ook in de Gentse wijk Ledeberg de invoering van een complementaire munt.

Solidariteit in diversiteit

De buurtbewoners van Rabot zijn heel divers: er zijn grote verschillen qua leeftijd, gender, afkomst en religie. En er bestaan ook veel vooroordelen tussen de bewoners. Door mensen samen te brengen, kan het Toreke stereotypen doorprikken. Cosé is afkomstig uit Kruja, Albanië. Eerst woonde hij niet graag in de wijk: “met al die Turken”. Maar door samen het plein te onderhouden is zijn kijk volledig veranderd: “De Turken zijn toffe mensen, en die werken hard.” En de solidariteit groeit niet alleen tussen culturen, maar ook tussen ouderen en jongeren, langdurig werklozen en de middenklasse, mensen zonder wettig verblijf en vrijwilligers met een laag pensioen.

Opvallend is dat solidariteit het sterkst is tussen mensen met het meest kwetsbare profiel. Zo kocht een van de armste vrijwilligers met zijn Torekes een tweedehands fiets voor de zoon van een andere vrijwilliger die dit zelf niet kon betalen. Hoe minder ze hebben, hoe meer ze lijken te geven. Wat het ook zij, het Toreke maakt veranderingen mogelijk zonder een heel economisch systeem overboord te moeten gooien. En vooral: het verrijkt iedereen die er gebruik van maakt.

Meer info: http://www.torekes.be/

Een artikel in het kader van 'Future Perfect', een initiatief van het Goethe-Instituut en Futurzwei, in partnerschap voor België met Oikos en Etopia.

Lauranne Nijs is politiek wetenschapper en journalist. 

 

Read 3034 times Last modified on maandag, 25 januari 2016 10:07

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.