logo

  • Home

Workshop consuminderen

Oikos zomerworkshop: Less is More

26 augustus, Nieuwpoort

Als we spreken over consuminderen, leven met minder middelen en minder geld, begeven we ons op nog steeds relatief onbekend terrein. Om die reden heeft Oikos Jeanine Schreurs naar Vlaanderen gehaald. Zij is namelijk één van de weinige onderzoekers die gedoctoreerd heeft over living with less. Ze vraagt zich ook af welke aanknopingspunten consuminderen geeft voor duurzaamheid. Tijdens een interactieve workshop deelde ze met een geïnteresseerd publiek de resultaten, of - zoals ze het zelf noemt - de ‘eureka-momenten’, van haar onderzoek.

Het principe waaruit Jeanine Schreurs vertrok was zuinigheid, iets waartoe we sinds een aantal jaren gedwongen zijn, maar waarvan we tegelijk kunnen leren om goed met dingen om te gaan. De economie gaat zuinig te werk door optimaal middelen in te zetten, maar tegelijk belemmert onze zuinigheid de economische groei. Dat spanningsveld tussen micro- en macroniveau kwam ook later nog aan bod.

Voor haar onderzoek ging Jeanine Schreurs downshifters opzoeken: mensen die al dan niet vrijwillig hun inkomen met gemiddeld 40 procent zien dalen en als gevolg daarvan eenvoudiger gaan leven en anders gaan consumeren. De belangrijkste redenen waarom mensen gaan downshiften zijn stress, schulden en schaamte (omwille van de oneerlijke verdeling van rijkdom, vervuiling of verkwisting). Als mensen de stap zetten, beginnen ze fundamenteel andere keuzes te maken, leren ze bewuster en spaarzamer te leven en gaan ze ook met energie en grondstoffen zuiniger om.

Jeanine Schreurs zette het ingrijpende veranderingsproces dat downshifters ondergaan, uiteen in verschillende stadia. Dat gaat van ontdekken dat ze iets moeten doen tot het besef dat het nooit meer hetzelfde wordt. Eén van de moeilijkste fases daarbij is vooral outen aan de omgeving dat ze hun levensstijl veranderen.

De reactie van anderen is maar één van de negatieve gevolgen, maar het verhaal heeft hoe dan ook positieve uitkomsten. Downshifters leren beseffen wat ze wél hebben en hoe verrijkend een leven met minder materiële consumptie kan zijn. Ook ziet Jeanine Schreurs mogelijkheden voor toepassingen in sociaal-maatschappelijk werk en bij schuldbemiddeling.

Eén van de grote onderzoeksvragen was hoe mensen gemotiveerd kunnen worden om te consuminderen en tegelijk voor een duurzame levensstijl te kiezen. Hierbij is het essentieel om de zogenaamde ‘Triple G’: gezondheid, geld en groen, in het oog te houden. Jeanine Schreurs moedigt mensen persoonlijk aan om spaarzaam te zijn, kredieten te beperken en te hergebruiken en recycleren (reduce - reuse - recycle). Op macroniveau moet een ecologische levensstijl bevorderd worden, moet meer geïnvesteerd worden in gezondheid en welzijn en moet de consumptie-infrastructuur (de zaken die ervoor zorgen dat we kunnen consumeren) aangepakt worden. Voor dat laatste moeten voorzieningen toegankelijker worden, moet duurzaam gedrag aantrekkelijker voorgesteld worden en moeten principes als samenwerking de voorkeur krijgen in plaats van individualisme en concurrentie.

In het tweede deel van de workshop ging Jeanine Schreurs in gesprek met het geïnteresseerde publiek. Tijdens de discussie bleek de grote vraag te zijn of er vooral macro-economisch iets moet veranderen of dat de uitbreiding van consuminderen vooral de persoonlijke verantwoordelijkheid is van downshifters. Of moeten we ons voorbereiden op een economische daling, zoals die door economen als Tim Jackson (auteur van Welvaart zonder groei) beschreven wordt, en manieren zoeken om die op te vangen? Ook sociale vraagstukken van eerlijke verdeling en klassenverschillen kwamen uitvoerig aan bod.

Over de vraag hoe lang downshifters het consuminderen volhouden, is nog weinig bekend. Hieruit blijkt dat nog veel onderzoek nodig is om een vervolg te kunnen breien aan het succesverhaal van living with less.

Afdrukken E-mail

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.